Kopstoot. Het Gezicht van Alcohol

Eerst een kleine toelichting op de titel: zen kopstoot is een pils met een jonge jenever in aparte glazen.  De naam geeft aan dat drinken van deze combinatie stevig aan kan komen.
De auteurs vallen met de deur in huis.  Het is Rogier die een alcoholprobleem had en Carolien is zijn vriendin die hem blijvend gesteund heeft.
Na een dronken ongeluk op straat liet Rogier een pasfoto maken van zijn geschonden gezicht en dat herhaalde hij elke week.  Dat was een idee van Carolien, die de wanhoop nabij was.
Deze bijzondere fotoserie, die de evolutie van Rogier in beeld brengt, vormt de basis van dit boek. 
De indringende en openhartige teksten van het veranderingsproces, waarin Rogier stopte met drinken en een lang verblijf in een afkickkliniek doorstond, zijn ontroerend en confronterend.  Het is een verhaal met een ziel, over pijn, schaamte en liefde.
De wekelijkse portretten werden met tussenpozen van enkele maanden gepubliceerd in de krant, samen met zijn dagboeknotities en passend commentaar van Carolien.  Dat was (uiteraard) ook bedoeld om Rogier extra te motiveren om aan zijn heropstanding te blijven werken.

De portretten zijn technisch niet perfect, maar wie goed kijkt, ontdekt de wanhoop en de fysieke en geestelijke aftakeling.  Het weekritme gaf structuur aan Rogiers dolend bestaan.  De foto’s boden houvast om het verschrikkelijke van alcohol onder ogen te zien en te benoemen, iets wat in een persoonlijk gesprek bijna niet aangedurfd wordt.
De fotografie kent ook een geheim.  De beschouwer meent dat hijzelf buiten schot blijft, maar dat is niet helemaal waar.  Wie zich bekommert om zijn medemens voelt iets mee van de persoon die zijn schaamte overwint en zich echt “naakt” laat fotograferen voor het grote publiek.  De fotoreeks is tevens hoopgevend, wegens de opgaande lijn die te bespeuren valt.  De verweerde kop krijgt, met het verstrijken van de maanden, zachtere trekken, een glinstering in de ogen: de overlever die zijn (zelf)destructie overwint.
De lezer van dit boek wordt aldus echt deelgenoot van de zware strijd die een alcoholverslaafde moet doorworstelen om er af te geraken.

Het boek presenteert de foto’s met de dagboeknotities ernaast.  Tussendoor is er commentaar van Carolien.  Het is een lange, ellendige lijdensweg.  Bij mij wekt het begrip op voor de omvang en de complexiteit van alcoholverslaving en dus voor de moeilijkheid om deze te overwinnen.  Veel buitenstaanders beseffen in feite niet hoe erg zo’n verslaving is.
Er zijn ook bijdragen van Harold Dijkgraaf en Ica de Vries, behandelingscoördinatoren van het introductie- en motivatiecentrum ART; van Jeannette Muts, mentor; van Margaretha Pels, biografietherapeute; van Malou van Hintum, journalist.

Het grootste deel van het boek gaat over de lange ontwenningsperiode - lichamelijk en geestelijk - het opbouwen van een gezonde levensvisie en van zelfvertrouwen, in relationeel verband.  Daarin ligt mijns inziens de grootste verdienste van de twee schrijvers / betrokkenen.  Partners kunnen namelijk in een heel verschillend verhaal rondlopen.

Het boek is nog geïllustreerd met toepasselijke sfeerfoto’s en schetst niet alleen indringend de problemen rond alcoholisme, maar geeft tevens informatie over behandelingsorganisaties en -middelen en nazorg.  Er zijn verder statistische gegevens en er wordt verwezen naar een website over alcoholisme.  In een aparte bijdrage wordt uitleg gegeven over antroposofische gezondheidszorg.

Het boek werkt positief door gedetailleerd de moeilijke weg van een verslaafde te tonen, die uiteindelijk leidde tot een hoopvolle toekomst.  Een aanrader voor iedereen, voor betrokkenen uiteraard, maar ook als waarschuwing voor anderen.


Willy Raats