De importbruid

Rüya is een Turks meisje dat met haar vader en moeder in Ankara woont. Ze is grillig, koppig, eigenwijs, vinnig en komt helemaal niet overeen met haar moeder, die – zoals blijkbaar de meeste Turkse vrouwen - de plak zwaait in huis. Dat is natuurlijk heel normaal, want Rüya is nog maar dertien… Toch besluiten haar ouders haar uit te huwelijken aan Kaan, een jonge Turk en zoon van een Tilburgs Turks gezin. Rÿya kijkt ernaar uit, want dan kan ze eindelijk uit de gesloten dwingelandij van haar familie ontsnappen en naar het beloofde land Nederland vertrekken.
Gelukkig valt Kaan best mee, alhoewel hij verre van knap is en ze kunnen het best met elkaar vinden, zozeer zelfs dat Rüya geen maagd meer is op haar huwelijksnacht en er wat bloed aan een doekje dient gesmeerd. Rüya moet al vlug ondervinden dat ze misschien wel van de wal in de sloot is gesukkeld, want ze moet intrekken bij de ouders van Kaan en haar schoonmoeder is een nog grotere tiran dan haar eigen moeder. Haar man zal van nu af alle beslissingen voor haar nemen, beslissingen die dan weer afhangen van zijn moeder, vader en eigenlijk de ganse familie…
Volgt een langzame ontvoogdingsstrijd die begint met Nederlands leren en gaan werken in een naaiatelier. Het is geen groot literair werk geworden, wel een prettig verteld verhaal van een Turks importbruidje dat ongetwijfeld veel autobiografische gegevens bevat. Een verhaal dat eigenlijk door iedere Nederlander (en Belg) en iedere Turkse inwijkeling zou moeten gelezen worden. Hülya Cigdem beschrijft immers gedetailleerd hoe de Turkse gemeenschap in Nederland leeft en denkt. Een gemeenschap waarin het nog wemelt van tradities, gebruiken, wetten, voorschriften, dingen die je moet doen en nog meer die je net niét mag doen, geesten allerlei de je moet bezweren: Een meisje van 14 dat met een jongen omgaat (bijvoorbeeld met een hele bende leerlingen in het park, terwijl ze op resultaten van hun examen wachten) schendt de eer van de vader, die dan niet meer met opgeheven hoofd over straat kan lopen. Datzelfde meisje mag zeker niet gaan zwemmen. Een Turkse man zou het heel gewoon vinden met zijn bord te smijten als het eten hem niet smaakt. Na de geboorte volgt een reinigingsritueel waarbij 40 stenen in en emmer gestoken worden die daarna met water wordt gevuld - waarna het water over moeder en kind gegoten wordt.

Het boek wemelt van dergelijke voorbeelden, eigenaardig misschien voor ons Westerlingen van de 21ste eeuw, maar die onze grootouders best wel hadden kunnen begrijpen. Natuurlijk krijgen we ook het beeld van de Nederlandse maatschappij zoals die ontdekt wordt door de onschuldige immigrantenogen van een jong Turks meisje en hoe een groep immigranten dat beleeft tegen de achtergrond van “9-11” en de moord op Pim Fortuyn.
V De Raeymaeker