Big Brother in Europa

“Wie niets te vrezen heeft, heeft niets te verbergen”.  Deze veelgebruikte uitspraak zet volgens        Raf Jespers de zaken op zijn kop.  Het is volgens hem niet de burger die zich moet verantwoorden waarom hij zich bezorgd maakt om zijn privacy, het is de overheid die moet uitleggen waarom zij inbreuken pleegt op die privacy.  Overheid, bedrijven, reclamejongens, zo stelt de auteur, weten ons vermeende privéleven te vinden.  Waar en wanneer we naar wie bellen, berichtjes sturen of mailen, welke websites we in het holst van de nacht gebruiken: het blijft immers allemaal in databanken bewaard.
Mensen raken op die manier niet alleen hun vertrouwelijkheid, maar ook hun “zelf” kwijt.  Een glazen overheid en glazen ondernemingen zijn volgens Jespers veraf, maar “de glazen burger” is helaas een realiteit.  Bovendien pusht de Europese Unie deze realiteit: ze bouwt bijna ongemerkt een complexe en oncontroleerbare veiligheidsarchitectuur uit met Europol en Eurojust, duur veiligheidsonderzoek en een eigen politie-academie.  De Unie ziet de burgers als potentiële veiligheidsrisico’s.  Na 9/11 kwam de uitbouw van de controlestaat in een stroomversnelling.  Het is, zo meent de auteur, de technologische revolutie die een totale controle mogelijk gemaakt heeft.

Jespers heeft ook veel kritiek op het Stockholm-programma, dat bulkt van de mooie woorden over mensenrechten, maar waardoor méér mensen worden gescreend en gevolgd: niet alleen bepaalde anarchisten die keet komen schoppen, maar ook de “doorsnee-activist”.  Toch is Raf Jespers voorzichtig optimistisch en hoopt hij dat het tij enigszins aan het keren is.  Zo zei de Europese Commissaris voor Justitie Viviane Reding in haar maidenspeech dat de privacy van de Europeanen dé grote uitdaging is voor het komend decennium.  Bovendien heeft het Europees Parlement het Swiftakkoord over de overdracht van bankgegevens naar de Verenigde Staten verworpen.
Raf Jespers is advocaat bij het advocatencollectief Progress-Lawyers Network.  Hij is lid van de International Association of Democratic Lawyers en van de Liga van de Mensenrechten.

Dit is een indrukwekkend boek voor wie vindt dat een efficiënte criminaliteitsbestrijding niet ten koste mag gaan van de fundamentele vrijheden en grondrechten van iedere burger.  Het werk leest zeer vlot.  Jespers schrijft scherp en gedreven.  Dit boek is dus een aanrader.

Martine Messagie