Maar is het kunst?

De titel van Freeland’s boek is “catchy” maar had natuurlijk even goed “Wat is kunst?” kunnen zijn.    Ze is niet de eerste en zeker niet de laatste die over die vraag nadenkt, filosofeert, vragen stelt, opzoekt.  Zeker omdat vele hedendaagse kunstwerken ons uitdagen om te zeggen of wij vinden of ze al dan niet kunst zijn.
De schrijfster haalt daarom meteen bij het begin van haar queeste de meest extreme voorbeelden uit de kast (pis en stront, lijken, bloed, seks, heiligschennis) om dan (te proberen) aan te tonen dat kunst “vroeger” ook niet altijd “mooi” was.  Ze neemt ons mee doorheen de kunstgeschiedenis, kijkt naar kunst overal in de wereld, naar kunst in musea, naar de kunstenaar als mens en persoon.  Probeert uit te kienen hoe je de betekenis van een kunstwerk kunt vaststellen, hoe kunst zal evolueren, om vervolgens te eindigen zonder helaas ooit gezegd/ontdekt te hebben of “het” nu al dan (geen) kunst is.

Maar toch is het boek al aan een derde druk toe.  Begrijpelijk, want de schrijfster is duidelijk erg met de vraag bezig, ze kent de kunstgeschiedenis en de kunstwereld (met allerlei interessante details) en stelt zich tijdens haar zoektocht allerlei interessante vragen, zoals: Is kunst een deel van een ritueel?  Verdwijnt het aura van een kunstwerk naargelang het ouder wordt?  Drukt kunst ideeën uit?  Is kunst een exploratie van eigen emoties?  In hoeverre speelt smaak een rol?  De culturele achtergrond?  De eigen beschaving en tradities?  Is kunstsmaak gewoon culturele indoctrinatie?  Brengt kunst geestelijke vermogens in harmonie?  Is kunst de verfijnde mogelijkheid om kwaliteit waar te nemen?  Is kunst is pas kunst als het door galerie eigenaren werd geaccepteerd en door kunstverzamelaars wordt gekocht?  Is feitenkennis nodig om een kunstwerk te appreciëren?  Is kunst maken enkel een vorm van zelftherapie of om in de aandacht te komen?  Zal er op de worldwide web net een nieuwe volwaardige kunstvorm ontstaan?

Dit is een pocketboekje van een 200 pagina’s en ook geen zware kluif “getheoretiseer” die je moet doorworstelen.  Hoewel je na lectuur nog altijd niet weet of “het” nu wel kunst is, zal toch heel wat opgestoken hebben.  Het werkje bevat een lange lijst van “aanbevolen literatuur” en een “bibliografie”. Jammer dat er website-adressen ontbreken.


V De Raeymaeker