Chopin. (De Biografie)

De auteur van dit boek gaat op een ietwat vreemde manier om met bronvermelding en –verwijzing.  Adaml Zamoyski begint zijn boek met te zeggen dat er bijna geen bronnen zijn over het leven van Chopin omdat Chopin geen dagboek bijhield (maar later haalt hij aan uit wat hij “uitgebreide dagboeknotities” noemt…) en geen memoires heeft geschreven.  Ook gingen vele bronnen verloren tijdens een opstand (hij vergeet te vermelden welke opstand), in Wereldoorlog II (ook die omstandigheden verduidelijkt hij niet) of door persoonlijke wraakneming (om wie het gaat, laat hij tevens in het midden).  Chopin had evenmin een vrouw of zoon die zijn nalatenschap konden beheren.  Er zijn geen tekeningen of schilderijen van Chopin of mensen uit zijn entourage terug te vinden in het fotomateriaal in het midden van boek – nochtans wordt het bestaan ervan nadrukkelijk vermeld door de auteur.  Toch komt de auteur in zijn werk met zeer veel materiaal voor de dag en schrijft een uiterst gedetailleerde biografie die Chopin tijdens zijn leven bijna op de voet volgt, zelfs zo gedetailleerd dat het soms wat voyeuristisch aandoet. 

De auteur houdt duidelijk van de mens Chopin, die vond dat de composities waar hij mee bezig was “afschuwelijk en belabberd” waren en die dat duidelijk ook meende.  Een man die niet pretensieus was, die hij beschrijft als “gevoelig, meesterlijk, onconventioneel, enthousiast, met een grote liefde voor de ‘groten’” (Bach, Beethoven, Haydn en vooral Mozart).  Een man ook met een delicate gezondheid, een product van de romantiek, een dandy maar toch met gezond Pools boerenverstand, die vooral nooit aflatend nuchter was over zijn eigen talent en kunde.  Een man die zeer geestig en gevat was, taalvaardig, schrander, zakelijk, doch ook wat besluiteloos en hulpeloos in de liefde - wat vooral blijkt tijdens zijn 8-jarige relatie met de geweldige George Sand.  En natuurlijk is Chopin duidelijk een zeer begaafd pianist en een uitzonderlijk grote componist.

Via de beschijvingen in het boek ‘zien’ we Chopin werken, componeren, les geven (aan knappe aristocratische vrouwen, maar enkel als ze talent hadden), optreden, reizen in functie van zijn muziek, vlot omgaan met zijn meestal aristocratische omgeving, maar tevens schroomvallig of weigerachtig om iemand toe te laten in zijn persoonlijke leven.  We zien hem bekende persoonlijkheden van zijn tijd ontmoeten, zoals Schumann, Mendelssohn, Rossini, Pleyel, Liszt, Delacroix, Berlioz, Heinrich Heine, Charles Dickens, Field, Queen Victoria, Victor Hugo, Lamartine, Wellington, ..
Hoewel de schrijver een stijl hanteert die eerder droogjes is, “geleerd” aandoet en weinig literair overkomt, is dit toch geen louter feitelijke biografie geworden, want de schrijver interpreteert de gedachten, gevoelens en beweegredenen van Chopin (zonder ook daarvoor voldoende bronnen te hebben overigens).  Toch is dit ook geen geromantiseerde biografie geworden - waarnaar het nochtans een kleine stap zou geweest zijn - gezien de overvloed van details, geschiedkundige omkadering, faits divers en minutieus feitenmateriaal die de schrijver gul uitstrooit over de bladzijden.

Dit werk is een aangevulde heruitgave ter gelegenheid van de 200ste verjaardag van Chopins geboorte, met bijhorende CD waarop een uurtje uitreksels uit Chopins oeuvre staan.

V De Raeymaeker