Beethoven, een biografie

Jan Caeyers richtte in 1993 de Beethoven Academie op.  Samen met bekende solisten dirigeerde hij concerten in de belangrijkste zalen van Europa.  Met het Arnold Schönbergkoor uit Wenen dirigeerde hij verschillende oratoriumprojecten.  In 1998 debuteerde hij met succes bij het Filharmonisch Orkest van Vlaanderen.  Hij maakte talrijke opnames met werken van Beethoven.  Daarnaast nam hij nog symfonieën van Haydn en onbekend werk van Reicha op.  Hij studeerde en werkte vele jaren in Wenen.  Van 1994 tot 1997 was Jan Caeyers assistent van Claudio Abbado bij het Gustav Mahler Jugend Orchester.  Hij dirigeerde de oprichtingstournee van het Mahler Chamber Orchestra in Duitsland en Italië.  In 2002 leidde hij het project ‘Mechelen – Beethovenstad’ en in 2004 was hij artistiek directeur van de ‘Internationale Beethoven Biënnale Mechelen’.  Hij doceert tegenwoordig aan de Universiteit van Leuven muziekanalyse.  Jan Caeyers wordt beschouwd als één van de belangrijkste Beethovenspecialisten van Europa.

    Gedurende vijf jaar werkte Jan Caeyers aan wat uiteindelijk dit monumentale werk is geworden: de eerste biografie in het Nederlandse taalgebied die het geheel van leven en werk van Beethoven omspant.  Het is vanuit de optiek als dirigent en musicoloog dat Jan Caeyers een levendige biografie schrijft van de componist die hem al zijn hele leven intrigeert.  Het boek is in de eerste plaats bedoeld voor een zeer breed publiek van muziekliefhebbers.  Ook belangstellenden op cultureel-historisch gebied tijdens deze periode vinden in dit werk een schat aan informatie.  Het is duidelijk dat de auteur zich compleet heeft ingeleefd in de figuur en de leefwereld van Beethoven.

    Bij het lezen van het boek voel je aan dat Caeyers zo niet alles, dan toch enorm veel over Beethoven weet.  Om het verhaal volledig te maken en nog beter te plaatsen begint hij zelfs bij de grootouders van Ludwig.  Dat is niet onbelangrijk want later wordt duidelijk hoe Beethoven werd beïnvloed door zijn familie.  Het is ook hier dat we de Belgische - Mechelse wortels van Beethoven terugvinden. 
    Cayers slaagt erin het levensverhaal van Beethoven te brengen alsof je de man zo voor je ziet evolueren.  Niet enkel zijn karakter, maar ook het milieu waarin hij zich beweegt wordt op een zeer gedetailleerde wijze geportretteerd.  Als surplus kan hij dankzij de extravagante verhalen doordringen tot wat in wezen de kern van het boek is: analyses van alle belangrijke Beethovenwerken.  Uiteraard balanceren die passages op de rand van de harde musicologie, maar de auteur is voldoende pedagogisch onderlegd om aan de hand van beelden duidelijk te maken wat hij bedoelt.  Het lukt hem zelfs de lezer zo ver te krijgen dat je de muziekstukken, waarover hij zo boeiend weet te vertellen, ook wenst te horen.

    Je voelt aan dat Caeyers een groot Beethoven-bewonderaar is, maar nergens spaart hij de componist.  Ook de kleine kanten van de componist worden ontleed: zijn angst voor geldgebrek, de drankzucht, zijn moeilijke omgang met vrouwen en vooral zijn brutaliteit.  Dit alles doet hij zeer grondig en onderbouwd in historisch perspectief.  Hierdoor krijg je een zeer duidelijk beeld van de tijd en het milieu waarin Beethoeven vertoefde.

    Caeyers schreef dit werk als een symfonie, het is een magistraal boek geworden.  Zowel wat betreft opzet, inhoud als uiteindelijke uitvoering kent het zijn gelijke niet in het Nederlandse taalgebied.  Een aanrader, uiteraard voor de muziekliefhebber, maar misschien meer nog voor de leek. 
    Na het uitlezen van dit boek zal de muziek in het algemeen, en die van Beethoven in het bijzonder, nooit meer hetzelfde klinken.


Paul Van Aelst