Hoezo mislukt? De nuchtere feiten over de integratie in Nederland

Frans Verhagen is de hoofdredacteur van www.amerika.nl.  Zijn kennis over Amerika verwerkte hij onder andere in het boek ‘The American Way.  Wat Nederland kan leren van het meest succesvolle immigratieland“ (2005). Nu heeft hij nog een boek over immigratie geschreven.  Het is een reactie op het boek “Land van aankomst” van Paul Scheffer (2007).

Hierin beargumenteert Scheffer dat de integratie van migranten in Nederland grotendeels is mislukt.  Integreren gaat niet vanzelf en de daaruit voortvloeiende problemen komen ook niet vanzelf goed bij de volgende generaties.  En zeker niet als de Nederlandse politiek problemen probeert te vermijden in plaats van ze aan te pakken.

Verhagen wil in ‘Hoezo mislukt’ aantonen dat de integratie nog niet zo slecht verloopt.  Er zijn problemen, maar die zijn eerder het gevolg van de lage sociaaleconomische klasse van veel allochtonen.  En de problemen vallen ook sterker op omdat ze de nadruk leggen op veranderingen in de maatschappij.  En veel mensen houden niet van wijzigingen, dat geeft namelijk een gevoel van onrust en onmacht. 

De integratie van de vroegere gastarbeiders verloopt best goed.  Vooral de tweede generatie (in Nederland geboren en getogen) maakt grote sprongen voorwaarts.  De eerste generatie was ongeschoold en de tweede generatie is in een ruk naar de universiteiten doorgestoten.  Twaalf procent van alle masterstudenten en veertien procent van alle bachelorstudenten zijn nu allochtoon.  Er zitten nog wel veel allochtonen in het vmbo (soort lbo) die uiteindelijk zonder diploma de school verlaten.  Maar die schooluitval geldt voor een massa leerlingen in het vmbo, dus het probleem ligt bij de school, niet per se bij de allochtone jongeren.

Onderwijs is volgens Verhagen de emancipatiemotor bij uitstek.  Er is geen betere manier om een sociaaleconomische zwakkere bevolkingsgroep vooruit te helpen.  En daar moet volgens Verhagen de nadruk op liggen. Niet op het negativisme en pessimisme wat nu hoogtij viert.  En niet op een speciaal beleid voor allerlei minderheidsgroepen.  Er is juist een beleid nodig dat zich richt op de algemene tekortkomingen in een maatschappij.

Het verwijt dat allochtonen binnen hun etnische groep trouwen vindt Verhagen onterecht.  Iedereen doet dat.  Je gaat immers het liefst om met mensen die sociaal en qua opleiding op jezelf lijken.  Ook vindt Verhagen het logisch dat allochtonen zich steeds meer als moslim uiten.  Ze worden daar voortdurend op aangesproken en dus kunnen ze bijna niet anders.  De politieke partij De ChristenUnie (regering Balkende IV) en de Evangelische Omroep op tv uiten hun geloof ook zeer expliciet en dat wordt wel geaccepteerd in Nederland.  Zolang iedereen geloof en staat voldoende kan scheiden, kun je spreken van een goede integratie.

De vergelijking met Amerika wordt voortdurend gemaakt.  Helaas komt buurland België weinig aan bod.  En als België wel vernoemd wordt, kloppen de feiten soms niet.  Zo zouden in België de kinderen al vanaf 2,5 jaar verplicht schoolgaand zijn.  Zoals iedereen weet is de leerplicht (niet schoolplicht) hier vanaf 6 jaar. Als Verhagen zulke simpele zaken niet juist vermeldt, dan vraag je je natuurlijk af of er nog meer feiten in dit boek niet kloppen.

Het boek begin met twee maal een voorwoord. Een geschreven door iemand die de positieve visie van Verhagen deelt en een die dat juist niet doet.  En dat geeft aardig weer hoe je dit boek kan lezen.  Of je haalt de goede dingen eruit, of je focust je op de dingen die misgaan.

Verhagen geeft aan het eind van elk hoofdstuk een opsomming van de zaken ‘die goed gaan’ en van ‘wat beter kan’. Dus een lijstje voor de optimist en eentje voor de pessimist.  Ik denk ook niet dat een doemdenker overtuigd zal worden door dit boek.  Maar evengoed zal een idealist zich ook niet laten beïnvloeden door de negatieve zaken.  Verhagen probeert de nuchtere feiten weer te geven, maar de vraag is natuurlijk hoe je die feiten interpreteert.


Els Meelker