De andere kant

2008. Saramago is 87 wanneer zijn vrouw Pilar hem ervan overtuigt een weblog te schrijven.  Wat deze “hardnekkige pessimist”, “praktische stoïcijn”, “vrije schrijver” en radicale scepticus een half jaar lang ook doet.  Zoals dat in openbare dagboeken en weblogs gaat, schrijft hij (in een 120-tal tekstjes)  zijn gedachten, gevoelens, opinies, maar vooral zijn reacties over de maatschappij en de wereld neer.

Over “Hoe ziet iets eruit als je er niet naar kijkt“, over Lissabon, over woorden, over het orakel Aznar (die beweert dat de opwarming van de aarde uitgevonden is door milieubeschermers).  Over Darwin (die verontschuldigingen krijgt van de Anglicaanse Kerk), over de immorele Berlusconi, George Bush (die “de waarheid verdreven heeft uit de wereld” en die terecht een schoen naar zijn kop krijgt), over de verfilming van zijn boek “De Stad der Blinden”, over de presidentsverkiezingen in de V.S., over god (God en de paus, god als probleem, god als voorwendsel om te haten, god als makelaar van tweedracht).  Ook nog over “zijn”geliefde Pessoa (“die gedichten maakte zoals gedichten gemaakt moeten worden), atheïsten (“De planeet zou veel vreedzamer zijn als iedereen atheïst was”), democratie (“Het idee van economische  democratie heeft plaats gemaakt voor een obsceen triomfantelijke markt.”), Marx (“heeft nooit gedogmatiseerd”; “Ik had ondertussen ontdekt dat Marx nog nooit zoveel gelijk had gekregen als tegenwoordig”), de katholieke kerk (De Titanic die traag maar onverbiddelijk zinkt.), geweld (“We leven in een wereld die van geweld een rationeel systeem gemaakt heeft.”)

José Saramago is zijn reflex van bewust levend, denkend, natuurlijk-links reagerend mens duidelijk niet kwijt.  Integendeel, hij “ziet” scherper dan ooit, heilige verontwaardiging schudt hem tot in de kleinste cellen van zijn lichaam (vooral in zijn solidariteit met het Palestijnse Volk dat volgens hem met alle middelen gemarteld wordt door de “aan hun eigen wond plukkende Joden” en Israëlische “oorlogsmisdadigers”) en hij heeft soms zelfs het inzicht van een (atheïstische) profeet (bijvoorbeeld  in verband met de bedoelingen van Obama en de huidige reactie van Israël). 
Buitengewoon sterk zijn ook zijn reacties op Links.  Hij mag die hebben, want hij is links met iedere ademstoot en pijnlijk ontgoocheld.  “Links heeft geen flauw idee in welke wereld het leeft”.  “Toen een jaar geleden het kankergezwel van de frauduleuze hypotheken in de Verenigde Staten openbrak, dacht ik dat links eindelijk zijn mond zou opendoen om te zeggen wat het vond…”  “Links blijft laf en denkt niet, handelt niet, durft niet.”  Lezen!

V De Raeymaeker.