Een nagelaten verhaal

Op vraag van een tv-ploeg reist een Nederlandse schrijfster na drieëntwintig jaar terug naar haar geboorteland.  Hoewel het land niet wordt vernoemd, is het duidelijk dat het om Somalië gaat, het geboorteland van de auteur.  Ze arriveert in de fictieve stad Hardoe.  In plaats van zich thuis te voelen, zoals de vrouw had verwacht, wordt ze geconfronteerd met vijandige reacties: ze komt niet thuis, maar is een Westerse toeriste geworden.  Ze is niet langer één van hen.  Haar geboorteland is tevens onherkenbaar veranderd: na jaren van burgeroorlog is het land een puinhoop geworden.  Tot haar grote ergernis blijkt het niet eenvoudig te zijn om samen met een cameraploeg in Somalië te verblijven.  Rob, de documentairemaker, wordt geportretteerd als een onhebbelijk iemand en de cameraman kust haar plots op de mond.  Terwijl de camera elke emotie van de schrijfster probeert vast te leggen, lezen we in flashbacks het verhaal van haar moeder Zyneb, die in 1964 een moedige beslissing heeft genomen: ze koos zélf haar man en luisterde niet naar haar vader, die een andere jongeman op het oog had - iemand uit de clan, zoals gebruikelijk was.  Haar vader, die de Vreemdeling wordt genoemd omdat hij uit het zuiden van het land komt, wordt op een dag door soldaten meegenomen en keert nooit meer terug.  Ondertussen wordt ook het verhaal van haar tante Ahlan, die nu in Australië woont, verteld.  Zij heeft haar zoon verloren in de oorlog en is samen met haar dochter verkracht.  Tenslotte wordt ook het verhaal over haar oma, die meent dat het leven niets meer te bieden heeft, in het boek verweven.

Yasmine Allas heeft een persoonlijk verhaal verteld.  Hoewel ‘Een nagelaten verhaal’ een roman is, zijn heel veel elementen duidelijk autobiografisch.  In 1985 is ze op haar eentje het land ontvlucht. Somalië stond gelijk aan één grote burgeroorlog.  Zoals velen was ze op zoek naar vrijheid.  De auteur is ook echt met een cameraploeg naar Somalië getrokken, in het spoor van Paul Rosenmöller, voornamelijk bekend van het programma Paul & Witteman.  Met ‘Een nagelaten verhaal’ wil Allas aantonen wat het verschil is tussen emo-televisie en de kracht van het geschreven woord.

Er zijn al gigantisch veel boeken geschreven over mensen uit andere culturen die op zoek zijn naar zichzelf.  Boeken vol emoties en heimwee.  Boeken over thema’s als identiteit, migratie, cultuurverschillen, emancipatie, vrijheid en traditie. Allas’ uitgangspunt is dus weinig sensationeel.  Om dan een boek te schrijven dat daar bovenuit steekt, moet je al van goeden huize zijn.  Allas overtuigt niet over de hele lijn.  De personages komen niet altijd goed uit de verf.  Het taalgebruik is soms wat ernstig, waardoor de dialogen soms ongeloofwaardig zijn.  Er worden vaak multiculturele clichés verteld.  Er zitten best wel mooie en meeslepende passages in het boek, maar vaak vermindert de vaart van het verhaal zodat sommige passages beginnen te vervelen.  ‘Een nagelaten verhaal’ is geen bar slecht boek, maar overtuigt ook niet.


Kris Velter