Koe 80 heeft een probleem: Boer, consument, agro-industrie en grootdistributie

Al jaren produceert de eenmansonderneming van televisiejournalist Dirk Barrez met de regelmaat van een klok geëngageerde geschriften en digitale informatie via www.pala.be. Na zijn veelbesproken pamflet De val der engelen over het deficit van ontwikkelings-samenwerking (1991) volgde Het onderzoek: een bende (1996), Het land van de duizend schandalen (1997), Ik wil niet sterven aan de XXste eeuw (1999), De antwoorden van het antiglobalisme (2004) en De wereld, een gebruiksaanwijzing (2004).

Met Koe 80 pakt hij de agro-industrie en de grootdistributie bij de horens. In zeven uitvoerige hoofdstukken (Huidige globalisering is chaos voor landbouw en mondiale samenleving, Wat leert de geschiedenis?, Wat vertellen de cijfers?, Wat is er aan de hand? Dieper spitten, Wat moet er gebeuren? De noodzaak van voedselsoevereiniteit, Wat kan er gebeuren? In alles in eigen handen: produceren, verwerken en verkopen) richt hij zeer uitvoerig zijn journalistieke schijnwerper op voedsel en landbouw, waardoor ook de grote thema's als economie, migratie, milieu en ontwikkeling in beeld komen. Alles heeft met alles te maken in deze geglobaliseerde wereld. ‘Dat is duidelijk. Je zal maar veehoedster of boerin zijn in West-Afrika en je afvragen: waar komt al dat melkpoeder en graan toch vandaan? Het is zoals de vlinder van Lorenz, je weet wel, een kleine vleugelslag aan de ene kant van de wereld kan weken later een orkaan teweegbrengen aan de andere kant.' (p. 18)

Barrez reist heel de wereld rond, van Noord naar Zuid en omgekeerd en spreekt met kleine en grote boeren, consumenten en vertegenwoordigers van de agro-industrie en de grootdistributie. Al die stemmen brengt hij bij elkaar in één groot andersmondialistisch verhaal. De sterkte van Barrez - in dit boek ook weer - is dat hij erin slaagt om op een eenvoudige manier bijzonder complexe processen uit te leggen. Abstracte begrippen als de dalende ruilvoet plaatst hij in een concreet kader waardoor ze voor de niet economisch geschoolde lezer duidelijk worden. De vele goed gekozen tabellen en cijfergegevens maken het geheel nog inzichtelijker.

Koe 80 is een uitstekend naslagwerk voor wie de mondiale landbouw- en voedsel-problematiek op de voet wil volgen. In dit boek krijg je niet de klassieke echo's te horen van FAO, IMF, Wereldbank of WTO die alleen maar de voordelen van ongeremde vrijhandel aanprijzen, maar de kritische stem van iemand die zijn partijdigheid niet onder stoelen of banken steekt. Koe 80 is in de eerste plaats als een documentaire film gemaakt, samen met cameraman Jan Van Bilsen. Het boek dat achteraf volgde, draagt daar de sporen van. Het is gefragmenteerd en caleidoscopisch opgesteld, zoals de snelle bewegingen van een camera die in één shot duizenden kilometers overbrugt. Daardoor komt de leesbaarheid wel wat in het gedrang, want in plaats van zich wat meer in te leven in de situatie en levensomstandigheden van kleine Braziliaanse of Afrikaanse boer A of B, haast Barrez zich al met zijn zevenmijls-laarzen naar een volgende bestemming. Uiteindelijk gaat dit boek over structuren waarin de mensen slechts als poppetjes opduiken die amper ingekleurd worden.