Con amor. Brieven en andere teksten 1922-1954.

Con Amor is een bundeling van teksten, veelal brieven, die Frida Kahlo schreef tussen haar 15de levensjaar en haar dood op 47-jarige leeftijd.  Ze schreef de brieven aan vrienden, geliefden en natuurlijk aan Diego Rivera.

Het boek past in een rij van andere teksten en biografieën die van en over Frida Kahlo gepubliceerd werden. Zonder het kader van deze andere teksten heeft Con Amor eerder een beperkte waarde. Ten eerste omdat Con Amor niet alle teksten van Frida Kahlo bevat; haar dagboek bijvoorbeeld, waaruit vaak geciteerd wordt in biografieën, komt hierin niet voor. Ten tweede omdat de lezer gebaat is bij voorkennis.

De vraag rijst of je zonder kennis over het leven en werk van Frida Kahlo, iets anders in deze teksten kan lezen dan het relaas van een vrouw die, hengelend naar aandacht, het relaas doet over haar medische toestand.

De lezer die wel vertrouwd is met de biografie van de kunstenares weet dat de pijn en zelfgerichtheid ook in haar schilderijen terugkeren en weet ook tot welke krachtige beeldende statements ze hebben gevoerd. In die zin zijn de teksten van Frida Kahlo een verlengstuk van haar schilderijen, maar geheel zonder het esthetische belang van haar zelfportretten.

Toch word je bij de lectuur van haar brieven hoe dan ook gefascineerd door deze vrouw.  Wie anders slaagt erin om zoveel tegengestelde eigenschappen op te roepen: Frida lijkt hulpeloos, manipulatief, gekscherend, nuchter en praktisch, passioneel, beklagenswaardig...en dat komt nergens zo goed tot uiting als in een chronologisch overzicht van haar eigen brieven, zoals in dit boek bijeengebracht.

Opvallend is hoe zij - die bekend staat als een van de grootste kunstenaars - het schilderen in haar correspondentie tot redelijk laat in haar leven als bijzaak blijft omschrijven.

"Ook ik ben een beetje aan het schilderen. Niet omdat ik mezelf zie als kunstenaar ofzo, maar omdat ik hier gewoon niets anders te doen heb, en omdat ik door te werken alle narigheid van het afgelopen jaar een beetje van me af kan zetten. "

In de beginjaren vindt ze haar werken bijwijlen zelfs ‘waardeloos', in uitgesproken tegenstelling tot die van Diego Rivera, haar echtgenoot en toen inderdaad beroemder dan zijzelf

Natuurlijk, zulke passages (die in meer dan één brief opduiken) en haar manier van schrijven, doen erover nadenken of je wel kan geloven in het beeld dat ze van zichzelf ophangt.

En net daar is het referentiekader van haar biografie weer wenselijk.

Con Amor is vooral voer voor bewonderaars van Frida Kahlo. Zij zullen er genoegen in scheppen de informatie over haar leven uit eerste hand te krijgen.

Het opzet van de samensteller en vriendin van Diego Rivera - Raquel Tibol - was geenszins een biografie samen te stellen, de aanvullende informatie is dan ook gering. Dit boek is dan ook niet geschikt als insteek op het leven en werk van Frida Kahlo. Het is daarentegen wel boeiend voor diegenen die hun begrip van haar leven en werk willen verdiepen.

Jammer zijn de taalfouten (van de vertaler) en ook het feit dat de redactrice niet vermeldt waar de bewaarde teksten vandaan komen. Hield Frida zelf een kopie bij, hebben de geadresseerden hun brieven ter beschikking gesteld? We weten het niet.

Liese Smits