Overvallen door de werkelijkheid. Met de vluchtelingenstroom mee door Europa.

  • strict warning: Declaration of views_handler_filter_node_status::operator_form() should be compatible with views_handler_filter::operator_form(&$form, &$form_state) in /home/hvv1b/public_html/sites/all/modules/views/modules/node/views_handler_filter_node_status.inc on line 13.
  • strict warning: Declaration of views_plugin_style_default::options() should be compatible with views_object::options() in /home/hvv1b/public_html/sites/all/modules/views/plugins/views_plugin_style_default.inc on line 24.
Non-fictieNon-fictie
boek-afbeelding: 
Auteur: 
Navid Kermani met foto’s van Magnum-fotograaf Moises Saman
Uitgeverij: 
Cossee, 2016
ISBN: 
9789059366718

‘Zonder vrijheid valt te leven, maar zonder vrede niet’

Van de vluchtelingencrisis onthouden we vooral de beelden: overvolle rubberbootjes, tentenkampen,  dode kinderen, stoeten mensen met goudgele dekens, hulpverleners, prikkeldraad, opwindende commentaren, een slecht werkend Europa en de witte duif Angela Merkel. Veel éénduidige informatie met weinig diepgang. Het boek ‘Overvallen door de werkelijkheid’ van Navid Kermani is een uitzondering op de regel. Het is een genuanceerd verslag waar in Duitsland bij een serieus debat aan gerefereerd wordt.

Navid Kermani (Siegen, Duitsland, 1967), zoon van Iraanse immigranten is journalist, schrijver en hoogleraar oriëntalistiek. Sinds 1996 publiceerde hij 20 boeken en voor zijn literair werk mocht hij de Vredesprijs van de Duitse Boekhandel in ontvangst nemen.
Op 24 september 2015 vertrok hij samen met Moises Saman, Magnum-fotograaf, uit Duitsland om verslag te maken van de vluchtroutes. Een korte versie verscheen hiervan in Der Spiegel.

In zijn boek 'Overvallen door de Werkelijkheid. Met de Vluchtelingenstroom mee door Europa.' rapporteert hij over de vluchtelingenstroom vanuit onder meer Lesbos (Griekenland), Izmir (Turkije), Boedapest (Hongarije) en Miratovac (Servië).

Het spook dat door Europa waart

Zijn boek begint met een verbaasde blik naar het zacht geworden Duitsland: ‘Wat anders altijd zo grijs, star en afwijzend was, leek bedekt met poedersuiker. Net toen ik vertrok moest ik eraan denken of voelde ik al hoe makkelijk je poedersuiker kunt wegblazen’.
Hij begeeft zich naar Lesbos en ziet in een steeg de eerste groep vluchtelingen: jonge Afghaanse mannen die er westers uitzien. Ze beantwoorden niet aan het beeld zoals waarschuwend omschreven wordt in de westerse media: het spook dat door Europa waart, alleenstaande jonge moslimmannen. Deze mannen hebben hun land ontvlucht op zoek naar vrede en een beter leven.
Of zoals later in het boek een Syriër die als verkoper in Izmir werkt, aan de auteur vraagt waarom hij uit Iran is gevlucht. Daar is toch geen oorlog? ‘Klopt’ zegt Navid Kermani ‘maar er is geen vrijheid’. ‘Gelooft u mij’, zegt de verkoper, die door de revolutie zijn land heeft verloren, ‘zonder vrijheid valt te leven, maar zonder vrede niet.’

Europese humaniteit

In Boedapest, de hoofdstad van het Europese land dat bekend staat om zijn vijandige houding tegen vluchtelingen, ziet Kermani geen vreemdelingen. Wél ziet hij plakkaten waarop staat dat de vreemdelingen de Hongaarse cultuur dienen te respecteren. Plakkaten in het Hongaars, duidelijk gericht naar de kiezers. Racisme die dus door de staat gestimuleerd wordt. De mensen die Navid Kermani ontmoet zijn vrijwilligers die vluchtelingen helpen. Spijtig genoeg behoren ze tot een kleine minderheid en werken ze eerder clandestien.
Kermani ontmoet mensen en registreert hun verhalen. Door deze aanpak krijgen we een andere kijk op Europa en de vluchtelingenstroom. Zijn kritiek op Europa en het asielbeleid is niet mild: ‘De Europese asielovereenkomsten zijn niets anders dan grootscheepse, van overheidswege in de hand gewerkte mensensmokkel ‘of ‘En op ieder geïmproviseerd grensstation (…) staan rijen hemelsblauwe dixi’s. Zover gaat de eenheid van Europa tenminste dat vluchtelingen hun behoefte niet in de vrije natuur hoeven te doen, maar daarvoor dagen-en wekenlang in stinkende, vervuilde plastic cabines terechtkunnen. De dixi’s zijn het herkenningsteken van de Europese humaniteit?

Het doet een mens goed om goed te zijn

Dit is evenwel geen klagend boek of een opsomming van wat er allemaal misloopt. Kermani reikt ook oplossingen en confronteert ons met positieve boodschappen zoals bijvoorbeeld: ‘Het doet een mens goed om goed te zijn’. Dit is een ontluisterende analyse van de Duitse bondskanselier Angela Merkel, maar ook van de hulpverleners die zich niet afvragen of hun opvatting over vrijheid anders zou kunnen zijn dan die van de Afghanen of Syriërs maar die ze toch met ‘welcome, welcome’ in hun armen sluiten.
Het boek van Kermani bevat maar 85 pagina’s en als lezer wens je nog veel méér te weten over de vluchtelingen. Dit is dan ook de enige negatieve kritiek op het boek. Méér van dat, want na het lezen ervan ben je letterlijk ‘overvallen door de werkelijkheid’.

 

Joke Goovaerts