Is het Westen de weg kwijt? Een provocatie

  • strict warning: Declaration of views_handler_filter_node_status::operator_form() should be compatible with views_handler_filter::operator_form(&$form, &$form_state) in /home/hvv1b/public_html/sites/all/modules/views/includes/handlers.inc on line 76.
  • strict warning: Declaration of views_plugin_style_default::options() should be compatible with views_object::options() in /home/hvv1b/public_html/sites/all/modules/views/includes/handlers.inc on line 76.
Non-fictieNon-fictie
boek-afbeelding: 
Auteur: 
Kishore Mahbubani
Uitgeverij: 
Nieuw Amsterdam, 2018
ISBN: 
9789046824191

De auteur is een Aziaat uit Singapore die als kind armoede en onderontwikkeling gekend heeft. Singapore heeft zich uit deze situatie kunnen ontworstelen en de auteur is hiervan het levende bewijs. Zijn land en hijzelf stellen het één generatie later bijzonder goed. Hij heeft het tot diplomaat en professor aan de universiteit gebracht en zijn land beantwoordt al enige tijd helemaal niet meer aan de klassieke ‘derde wereld’ stereotypen. Het is vanuit deze achtergrond dat hij een analyse maakt van de situatie waarin het Westen zich momenteel bevindt.

Zijn analyse is rechtdoor – rechtuit: Europa heeft met zijn “Westerse wijsheid” eerst voor zichzelf en later voor de hele wereld de weg getoond naar ontwikkeling. Met dank aan de Verlichting en aan de technisch-wetenschappelijk revoluties.

De Westerse wijsheid en het Westerse voorbeeld liggen trouwens ook aan de basis van wat hij noemt ‘drie stille revoluties’ die de andere volkeren van de wereld in contact gebracht hebben met respectievelijk de idee van democratie (politieke revolutie), met opvoeding en onderwijs (psychologische revolutie) en tenslotte met de idee dat deugdelijk en rationeel bestuur een samenleving kan veranderen. (bestuurlijke revolutie).

Tot daar een opsomming van positieve elementen waarvoor hij Europa / de Westerse beschaving erg dankbaar is. Het slechte nieuws is dat het Westen niet in staat is gebleken op de trein te springen die het zelf in gang had getrokken en al helemaal niet bekwaam is geweest hem te sturen. In tegendeel, het Westen heeft er een potje van gemaakt of, zoals de auteur het uitdrukt met de titel van zijn boek: het Westen is de weg kwijt geraakt.

Hoe is dit kunnen gebeuren? Om te beginnen heeft het Westen zich meer en meer gewenteld in een soort triomfalisme - dit vooral na WOII en nόg meer sinds het einde van de koude oorlog. Volgens de auteur heeft dit geleid tot hoogmoed.

Deze hoogmoed is verantwoordelijk voor een aantal ‘cruciale strategische missers’ door het Westen begaan. Kishore vermeldt onder andere:
1. De houding en het gedrag tegenover de Islam.
2. De attitude van permanente vernedering tegenover Rusland.
3. Het zich mengen in binnenlandse aangelegenheden van landen over de hele wereld.

Diezelfde hoogmoed en daarmee samenhangende zelfgenoegzaamheid hebben gemaakt dat het Westen helemaal geen acht heeft geslagen op een aantal signalen en evenementen die de kaarten van het wereldgebeuren ernstig door elkaar geschud hebben. Belangrijke kantelfenomenen zijn ofwel bijna ongemerkt voorbij gegaan ofwel verkeerd geïnterpreteerd ofwel is er helemaal fout op gereageerd.

Voorbeelden hiervan zijn: De terugkeer op het wereldtoneel van de economieën van India en China die maken dat het aandeel van het Westen in de wereld bpp zienderogen slinkt. De demografische explosie in de Zuidelijke continenten waardoor het aandeel van de Westerlingen in de wereldbevolking eveneens spectaculair daalt. De reactie van Amerika en de westerse wereld op 9/1.

Al te dikwijls vinden we in het verleden bij het Westen dezelfde habituele gedragingen: emotioneel in plaats van rationeel reageren. Maar wild om zich heen slaan is niet verstandig. Dit heeft meer problemen gecreëerd dan opgelost. De wereld is door zulk gedrag de laatste decennia een stuk minder stabiel geworden

Kishore Mahbubani laat het niet bij deze vaststellingen. Verder redenerend op zijn rechtlijnige analyse met betrekking tot de teloorgang van het Westen formuleert hij ook een aantal suggesties om het Westen wakker te schudden en de weg te wijzen die het was kwijt geraakt. Hij stelt onomwonden dat het voor het Westen hoog tijd is om een compleet nieuwe koers te varen in de omgang met de rest van de wereld. Het Westen, zowel de conservatieven als liberalen, zowel links als rechts moeten snappen dat de geschiedenis aan het begin van de 21ste eeuw definitief van koers is veranderd. Het Westen dient te beseffen dat nadat het zich meer dan twee eeuwen lang agressief en interventionistisch heeft opgesteld, het er thans strategisch belang bij heeft om zich voortaan niet-interventionistisch en vredelievend op te stellen.

Tezelfdertijd krijgt ook Europa een specifieke raadgeving mee: namelijk zich niet steeds automatisch op Amerika richten voor zijn buitenlandse politiek. Beide werelddelen bevinden zich in eigen specifieke contexten en hebben eigen geopolitieke, geoeconomische en geostrategische belangen. Europa moet een analyse van zijn eigen behoeften maken en daarop een eigen buitenlandse politieke koers varen.

Waar Amerika zowel als Europa in ieder geval niet verstandig aan doen, is aan het uithollen en saboteren van de multilaterale samenwerkingsverbanden. Het is op internationale fora zoals de VN-familie dat alle landen van de wereld mekaar ontmoeten. Iedereen heeft belang bij een sterkere en geen zwakkere internationale rechtsorde.

Als het Westen, Amerika en Europa, deze nieuwe realiteiten niet onder ogen willen zien maar zich blijven vastklampen aan hun habituele omgangswijze met ‘de ander’, dan gaat de wereld een  toekomst vol problemen tegemoet.

 

Dirk De Schrijver