Dreigingsniveau 4. Hoe verandert terreur ons leven?

  • strict warning: Declaration of views_handler_filter_node_status::operator_form() should be compatible with views_handler_filter::operator_form(&$form, &$form_state) in /home/hvv1b/public_html/sites/all/modules/views/modules/node/views_handler_filter_node_status.inc on line 13.
  • strict warning: Declaration of views_plugin_style_default::options() should be compatible with views_object::options() in /home/hvv1b/public_html/sites/all/modules/views/plugins/views_plugin_style_default.inc on line 24.
Non-fictieNon-fictie
boek-afbeelding: 
Auteur: 
Walter Damen e.a.
Uitgeverij: 
Uitgeverij Van Halewyck, 2016
ISBN: 
978 94 6131 518 2

We leven tegenwoordig in een onnatuurlijke toestand van terreur en terreurdreiging. Een potentiële aanslag kan op elk moment plaatsvinden, terwijl de maatschappij nooit een totale bescherming tegen dit fenomeen kan bieden.
Enkele prominente figuren uit onze samenleving geven in het boek ‘Dreigingsniveau 4’ pertinente commentaren op deze situatie. Elk van de acht auteurs benadert de precaire situatie vanuit zijn of haar eigen vakgebied: genetica, mensenrechten, forensische psychiatrie, islam, strafrecht, streven naar macht en natuurrecht.

Professor Jean-Jacques Cassiman, geneticus, is duidelijk: men mag niet alles herleiden tot de genen. Het begint al in de baarmoeder, maar ook na de geboorte zullen omgevingsfactoren - waaronder voeding en opvoeding - de functie van de genen beïnvloeden. Dus: er is geen gen die van iemand een terrorist maakt.

Chris Dillen, professor Forensische Psychiatrie aan de VUB, legt de vinger op de wonde met zijn stellingname dat in ieder van ons een terrorist schuilt. Hij resumeert het ophefmakend Stanford Prison Experiment uit 1971 waaruit blijkt dat heel gewone mensen in korte tijd kunnen evolueren van voorbeeldige personen tot regelrechte sadisten. De helft van de proefpersonen kreeg een gevangenisplunje, de andere helft een bewakersuniform. Uit dit experiment blijkt dat slecht gedrag ingebakken zit in de natuur van de mens. Slechte neigingen kunnen onderdrukt blijven, of ze kunnen worden geactiveerd. Autoriteit is een doorslaggevende factor om slecht gedrag tot uitdrukking te brengen. Geef iemand macht en hij zal dictatoriale trekken beginnen te vertonen. (dit thema wordt op griezelige wijze verwoord in de lijvige roman van Jonathan Littell ‘Les Bienveillantes’).

De socioloog Walter Weyns (Universiteit Antwerpen) is het daar volmondig mee eens, maar hij noemt terreur een schijnbare macht. Terroristen hebben een vernietigingsdroom. Een seconde voor de aanslag is men nog een ‘niemand’, maar op het moment van de explosie neemt de terrorist de ultieme macht in handen: dood en vernieling zaaien.
Het paradoxale is volgens Weyns dat met elke nieuwe aanslag net méér macht wordt gecreëerd bij het gezag: verregaande veiligheidsmaatregelen, een staat van beleg, controle van de burger,… Met een paar pennentrekken wordt onze vrijheid aan banden gelegd. Terrorisme biedt machthebbers dus de kans om het controlenet aan te trekken: de brave burger moet iets over hebben voor zijn veiligheid (!). Hij moet dankbaar zijn wanneer zijn tas, zijn laptop, zijn identiteit, zijn huis, zijn familie en vrienden worden gescreend.
De vanzelfsprekendheid waarmee in de VS na 9/11 de grondwettelijke vrijheden aan banden werden gelegd met de Patriot Act of waarmee Frankrijk de staat van beleg afkondigde na de aanslagen in Parijs. Of het ‘gemak’ waarmee in België een hoog terreurniveau wordt gehandhaafd. Dit alles zou tot nadenken moeten stemmen. Maar kritiek op deze maatregelen wordt juist afgedaan als gezeur. Uitzonderingsmaatregelen blijken de nieuwe normaliteit. Een samenleving die in de gaten wordt gehouden, is echter geen democratie meer. Nice had 1257 camera’s in gebruik maar kon de aanslag op 14 juli 2016 niet voorkomen.

In het boek komt ook de imam Brahim Laytouss, algemeen directeur van de Islamic Development and Research Academy, aan het woord. Hij wijst op het misbruik dat wordt gemaakt van de namen ‘islam’ en ‘staat’ door IS. Als je koranverzen lukraak bij elkaar googelt en een selectief interpretatiekader kiest, dan creëer je in feite een parallelmaatschappij buiten de bestaande maatschappij. Echter: ‘Respect en dialoog moeten de rode draad blijven in onze samenleving’ schrijft Laytouss.

Het slotwoord is aan de verdedigers van het natuurrecht. Walter Damen en Fernand Van Neste nemen hier het voortouw. Terreur en salafistisch jihadisme zijn in strijd met elk principe van het natuurrecht, dat het humane karakter van de rechtsregels bepaalt. Mocht iedereen volgens dit recht leven, dan kunnen terreur en terreurregimes als IS niet bestaan.
Interessant in dit verband is ook het boek ‘In Iedereen schuilt een Terrorist’ door Meertens, Prins en Doosje, verschenen na de 9/11-aanslagen (uitgeverij Scriptum Psychologie, Schiedam). 

 

Guido Kindt