De Neoliberale Strafstaat

  • strict warning: Declaration of views_handler_filter_node_status::operator_form() should be compatible with views_handler_filter::operator_form(&$form, &$form_state) in /home/hvv1b/public_html/sites/all/modules/views/includes/handlers.inc on line 76.
  • strict warning: Declaration of views_plugin_style_default::options() should be compatible with views_object::options() in /home/hvv1b/public_html/sites/all/modules/views/includes/handlers.inc on line 76.
Non-fictieNon-fictie
boek-afbeelding: 
Auteur: 
Bleri Lleshi (voorwoord Jos Vander Velpen)
Uitgeverij: 
Uitgeverij Epo, Berchem, 2014
ISBN: 
978 94 91297 49 6

Sedert het inslaan van de “financiële” of “banken” crisis in 2008, is er al veel inkt gevloeid over de reden van die crisis. Stiglitz gaf het startschot, eigenlijk al voor de crisis uitbrak en daarna werden er almaar meer boeken geschreven die in toenemende mate zijn analyse verscherpten en doorspeelden naar de media, zodat nu wel bijna iedereen beseft dat het neo-liberale (kapitalistische) systeem niet onfeilbaar is, niet juist werkt, of - zoals de neoliberalen het stellen: verbeteringen dienen aangebracht. Toen “men “halverwege de jaren ’80 begon te twijfelen aan de efficiëntie van de meer sociaal getinte rechtsstaat die toen bestond, vond “men” dat deze idealen de concurrentie en de vrije markt in de weg stonden. “Men” ging dus onbeteugeld “deregulariseren” en privatiseren, (wat Hessel noemde: “verzotheid op bezit en concurrentie”) de communistische regimes stuikten in elkaar en het kapitalisme triomfeerde.” “De Markt is onfeilbaar” was het nieuwe dogma en het liet speculanten en gewetenloze fraudeurs allerhande toe om lustig hun onverzadigbare hebzucht te verzadigen (interessant: er zijn amper superrijken die zich “rijk” voelen, want er is er altijd nog wel eentje die nog rijker is…). Tot het hele systeem plots op de rand van de afgrond blijkt te staan, klaar om de hele wereldeconomie te kelderen. Vreemd genoeg leidde dit (en leidt dit nog altijd) niet tot het afnemen van het neoliberalisme maar - vreemd genoeg - tot de afbouw van de verzorgingsstaat, bezuinigingen (op sociale zaken, onderwijs, huisvesting, cultuur, stigmatisering van werklozen en zieken, weg met sociale preventieprojecten en meer en meer repressieve maatregelen in een “toezichtsmaatschappij.”) Wat de staat nog “mag” doen is “straffen” om zo de sociale problemen te doen verdwijnen (een “keiharde” aanpak van de criminaliteit en “overlast”, gas-boetes. Meer blauw op straat. Nultolerantie. Lik-op-stuk- beleid. Concepten zoals “solidariteit”, “gelijkheid”, “rechtvaardigheid” en “broederlijkheid” ruimen plaats voor “activering”, “participatie”, “eigen verantwoordelijkheid”, “werkbeleid” en “verantwoord burgerschap.” (in plaats van “welvaartsbeleid”)

Het kapitalisme zou, dankzij de technologische vooruitgang en de bestaande rijkdom, een goed leven kunnen bieden aan alle mensen. Maar in het kapitalisme is een bevredigend, bevrijd en goed leven net datgene wat onderdrukt wordt. Een groeiende groep mensen is er dus van overtuigd dat het ding in zijn geheel niet deugt en deze mensen menen dat een radicale revolutie in het denken nodig is om het grondig te veranderen.

Dit boek is het tot nu toe laatste (en duidelijkste ) in die rij van titels over dit thema, en levert een scherpe vivisectie van het neoliberale systeem, gefocust op België en met veel voorbeeldmateriaal uit Brussel.  Er worden ook enkele mogelijke alternatieven voorgesteld in het laatste hoofdstuk. Het werk biedt een scherpe analyse van (de geschiedenis en de achtergronden) het neo-liberalisme, verbluffend veel feiten, vergelijkingen, getallen en antwoordt op vragen en bedenkingen, zoals:
-    Hoe is het neoliberalisme zo succesvol kunnen worden?
-    Wat is er mis met de banken?
-    Waarom blijft IMLF druk uitoefenen op Europa om te besparen terwijl ze toegeven dat dit de verkeerde politiek is?
-    Waarom moet ons sociale systeem zo nodig ontmanteld worden?
-    Waarom hebben we de banken geholpen door ze te redden, niet de slachtoffers van de crisis?
-    De oorzaken van de crisis zijn niet weg. Waarom zitten we dan te wachten op een nieuwe knal?
-   Waarom is er in deze tijd van crisis geen degelijke investering van het sociaal weefsel? (een half miljoen mensen in de EU slaapt elke dag buiten.)
-    De markt heeft de staat vervangen als principieel regulerende macht in de samenleving. Wat zijn de gevolgen?

Het vrije marktbeleid heeft weinig landen rijk gemaakt, maar maakt wel rijke mensen nóg rijker. Er is geen evidentie van het “trickle down-effect” waarbij rijken zo rijk zouden zijn dat ze massaal investeren. Wel is er duidelijk een “touch up” effect, waarbij rijken die het geld halen bij armen en de middenklasse nog rijker worden, wat leidt tot werkloosheid en werkende armen.

De neoliberale reflex is diep in ons maatschappelijk denken doorgedrongen: individualisme als ideaal, geloven in eigen kracht, idee dat er geen Staat of organisatie nodig is en de fata morgana van de “American Dream,” die je voorspiegelt dat iedereen “het” kan waarmaken, als je er maar voor werkt, voor jezelf werkt en je geld niet afgeeft aan een Staat die het daarna verkwanselt. Solidariteit wordt dan een scheldwoord, “vrijheid” een woord dat eigenlijk inhoudt dat je in je leven fungeert als een onderdeel van een onderneming, dat meedoet aan voortdurende competitie op je werk, in het onderwijs, binnen relaties, via wetenschappelijk onderzoek en andere facetten van de maatschappij waar dit enkel nefast kan zijn. Bepaalde delen van justitie worden geprivatiseerd, ouderlingentehuizen, energievoorzieningen, openbaar vervoer, openbare ruimtes, (enz.): alles wordt afgewogen in termen van winst.

Enkele alternatieven die de schrijver voorstelt zijn: inkomsten uit Tobintaks. De EU moet in Brussel niet enkel in “haar” gebouwen investeren, maar overal in de stad. Een Marshallplan voor Brussel. Coöperatieven: want deze focussen niet op winst maar op de lokale noden van de gemeenschap, zoals bijvoorbeeld werkzekerheid. Meer dan 1 miljard mensen zijn wereldwijd lid van een coöperatie en verzekeren het levensonderhoud van 3 miljard mensen, met een omzet van 2 biljoen dollar in 2010. In België hebben de top-100 coöperaties een omzet van 1 miljard euro. Arbeidsherverdeling: niet langer en harder, maar minder werken (30-urenweek). Een economie op maat van de behoeften en noden van de burger. Energiesector, gezondheidssector, openbaar vervoer, voedselsector in handen van de Staat, het betrekken van de burger, zodat bureaucratie vermeden kan worden. Meer zelfbeheer en autonomie in de economische productie. Directe democratie.
Toelaten dat enkel en alleen marktmechanismen over ons menselijk lot en onze natuurlijke omgeving gaan beslissen, is het einde van de samenleving. Het doel van het boek heeft Bleri Lleshi zeker bereikt: informeren, informeren en daarna een alternatief uitwerken. “Ik hoop dat dit boek inspiratie biedt aan anderen om ons gezamenlijk te engageren voor een betere wereld. Een betere wereld bestaat en is mogelijk.”

Wat zelfs dit boek niét biedt echter, is die aanpak waarin “de” grote bevolkingslaag zich (h)erkent en aan de slag kan gaan, want de “alternatieven” die schrijver voorstelt in het laatste hoofdstuk zijn nog beladen met het vernietigend falen van het Communistisch experiment in de wereld. Jammer dat men daar het inzicht (nog) niet uit afleidt dat het project niet noodzakelijk verkeerd was, maar wél dat het in verkeerde handen terechtkwam en dat er onvoldoende op toegezien werd op het efficiënt en sociaal functioneren van Staatsmaatschappijen. Vreemd dat zelfs Bleri Lleshi de bewering van het neoliberalisme “dat we het nog nooit zo goed hebben gehad als vandaag, dankzij het fungeren van de Markten en het Kapitalisme”, enkel weerlegt met de opmerking dat “veel van deze domeinen het voorwerp zijn van privatisering”, terwijl het antwoord toch duidelijk is. We hebben het nog nooit zo goed gehad omdat de sociale strijd uit het verleden er voor gezorgd heeft dat het kapitalisme zich (gedeeltelijk) heeft moeten aanpassen aan arbeiders en burgers, waardoor we nu niet leven in dezelfde toestanden als ten tijde van de Industriële Revolutie.

V De Raeymaeker

 

Bij aankoop van dit boek geniet u een LEDENVOORDEEL van 20%

Zie voor meer info http://www.epo.be/HVV/