De geschiedenis van het liberalisme

  • strict warning: Declaration of views_handler_filter_node_status::operator_form() should be compatible with views_handler_filter::operator_form(&$form, &$form_state) in /home/hvv1b/public_html/sites/all/modules/views/modules/node/views_handler_filter_node_status.inc on line 13.
  • strict warning: Declaration of views_plugin_style_default::options() should be compatible with views_object::options() in /home/hvv1b/public_html/sites/all/modules/views/plugins/views_plugin_style_default.inc on line 24.
Non-fictieNon-fictie
boek-afbeelding: 
Auteur: 
Dirk Verhofstadt
Uitgeverij: 
Houtekiet/Liberaal Archief,, Antwerpen/Amsterdam/Gent, 2017
ISBN: 
978 90 8924 602 8

Dirk Verhofstadt, geboren in 1955, is doctor moraalwetenschappen en professor aan de Universiteit Gent.

Dit boek brengt in de eerste plaats een algemeen historisch overzicht, waarin belangrijke figuren, strekkingen, partijen en ideologieën van alle horizonten aan bod komen.
Verhofstadt bespreekt zo ook een groot aantal filosofen, economen, politici en andere denkers die aan de wieg stonden van het liberale gedachtegoed.  Zij stuurden van begin af aan op tolerantie, de installatie van een rechtsstaat en de scheiding der machten en democratie.  De liberalen verdedigen de humane waarden van de Verlichting met betrekking tot vrijheid, rechtvaardigheid en vooruitgang en keren zich tegen dogmatisme, extremisme en totalitarisme.

Verhofstadt stelt dat het liberalisme de eerste ideologische strekking in de moderne geschiedenis is.  Zijn verslag over de evolutie van het liberalisme loopt samen met bespreking van de geschiedenis van de hele ontwikkelde wereld.  Het ene is ingebed in het andere.

De visie van Verhofstadt over het liberalisme bestaat, in een notendop, in de volgende thema’s:
De staat heeft een taak inzake onderwijs, sociale zekerheid en beschermen van de vrije markt. Voor de rest moet de staat zijn burgers vrij laten in hun doen en laten binnen de grenzen van de democratisch gestemde wetten, steeds op basis van de humanistische waarden van de Verlichting.
Te herinneren valt dat in de voor het liberalisme gouden jaren na WOII, tot ca 1970, de welvaart vrijwel overal toenam en dat er een consensus bestond over een gemengde economie: kapitalisme gecombineerd met socialistische en sociaal-liberale elementen.

De auteur weet de lezer goed te boeien.  Zijn taal is helder en verruimend.  Door zijn streven naar volledigheid heeft het boek wel de omvang van 539 pagina’s. Zodoende krijg je toch wel veel herhalingen.

Beschouwingen over de uit de hand gelopen wildgroei van nieuwe kapitalistische producten en afgeleiden die tot grote financiële crises geleid hebben, ontbreken niet in de uitgave.
Ook de onmacht van nationale staten tegenover multinationals wordt besproken en betreurd.

Behalve de visies vanwege de voorstanders van het liberalisme, komen ook andere meningen uitgebreid aan bod.

De auteur bezondigt zich nergens aan zwart-wit betogen.  Zijn stellingen zijn altijd goed gedocumenteerd en zijn zienswijzen worden krachtig gemotiveerd. Verhofstadt haalt twaalf speerpunten naar voor die de toekomst van het liberalisme kunnen bepalen en licht die beredeneerd en onderbouwd toe.  Volgen nog een dankwoord, uitgebreide noten (67 pagina’s), bibliografie en commentaren.
Het komt er hoofdzakelijk op neer dat voldoende individuele vrijheid voor iedereen de burgers moet toelaten om zélf bewuste keuzes te maken in het leven.  Dit lijkt een wensdroom, maar Verhofstadt is ervan overtuigd dat zijn visie met de kracht van de overtuiging kan verwezenlijkt worden.  Toch merkt hij evenzeer op dat er in deze tijd, reeds voor het 11de opeenvolgende jaar, er een daling is van de vrijheid, wereldwijd.  Volgens de liberale ideologie is de vrijheid van de mens het allerhoogste goed.

Dit boek geeft op toegankelijke wijze inzicht in de intellectuele en politieke rijkdom van het liberalisme.  Het is een must-read voor iedereen die begaan is met individuele vrijheid.
Velen zullen zich na het lezen van dit werk, opnieuw met overtuiging liberaal voelen.

 

Willy Raats