The art of war. Door de oorlog getekend.

  • strict warning: Declaration of views_handler_filter_node_status::operator_form() should be compatible with views_handler_filter::operator_form(&$form, &$form_state) in /home/hvv1b/public_html/sites/all/modules/views/includes/handlers.inc on line 76.
  • strict warning: Declaration of views_plugin_style_default::options() should be compatible with views_object::options() in /home/hvv1b/public_html/sites/all/modules/views/includes/handlers.inc on line 76.
Non-fictieNon-fictie
boek-afbeelding: 
Auteur: 
Ann van Camp
Uitgeverij: 
Uitgeverij Davidsfonds en Kazerne Dossin, 2017
ISBN: 
978 90 5908 897 9

The art of war’ is een geïllustreerde catalogus van de gelijknamige tentoonstelling die loopt in Kazerne Dossin (nog tot 1 juli 2018), het museum in Mechelen dat de herinnering aan de Holocaust in leven wil houden en dat de Mensenrechten wil belichten. Dit zijn allebei belangrijke doelstellingen omdat de tijd en het onvermijdelijk verloop van de jaren de onnoemelijk verschrikkelijk en onmenselijke “onderneming” die de Holocaust was, dreigt te doen verbleken en omdat er tegenwoordig meer en meer stemmen zich verheffen die de waarde en het belang van de Mensenrechten in vraag stellen.)

Toch is dit geen tentoonstelling over Wereldoorlog II, maar wel over “La Grande Guerre” waarin de Europese Landen met hun respectievelijke bondgenoten en kolonies in een golf van vreemde, massale vrolijkheid besloten elkaar te lijf te gaan, en in een kort oorlogje het geschil beslechten om hun recht te laten zegevieren… Met als resultaat een waanzinnige stellings- en loopgravenoorlog die vier jaar zou duren en waarbij, geholpen door de wetenschap, almaar knapper oorlogstuig ingezet zou worden om de “vijand” te elimineren. Dit mondde vervolgens uit in (volgens de meest aanvaardde schattingen…) 32 oorlogvoerende landen en 65 miljoen militairen die elkaar te lijf gingen. Triest eindresultaat: 8,5 gedode militairen en evenveel burgers. (waarvan de “Spaanse griep” echter de voornaamste oorzaak was)

Net zoals er tijdens die oorlog soldaten-dichters in de loopgraven meevochten en midden zoveel verschrikking, verstandsverbijstering, domme wreedheid, koppigheid, stank, ontbinding, slijk, luizen, bommen, gas, dood, verminking, vernieling, niet anders konden dan te schreeuwen tegen de oorlog in al zijn vormen, in de uiterst krachtige poëzie van de “War Poets”, waren er ook beeldende kunstenaars die krasten en tekenden, probeerden te schilderen, met soms weinig beschikbare middelen beelden scheppen en visueel tonen. Tijdens de oorlog en ook lang daarnà - om aan te klagen, te protesteren, te doen nadenken, te laten “zien” hoe het werkelijk was.

Wat getoond wordt in deze tentoonstelling en in dit boek zijn alle mogelijke aspecten van de oorlog, telkens in een “hoofdstuk” gegoten, voorafgegaan van een tekst met een welbepaald thema en telkens een (onovertroffen) ets van de grootmeester van de verbijsterende verschrikking, Goya : De strijd; De generaal en zijn soldaten; Verlaten slagveld, Burgerslachtoffers en vernieling; oorlogsprofiteurs; huilende moeders; samenleving in puin; nooit meer…. Zijn daar natuurlijk de houtsneden van Masereel, tekeningen, (potlood, gouache, etsen, litho’s, inkt) van Joostens, Meidner, Pechstein, Beckmann, … Maar het gros van de werken komt van twee “groten”: een 44-tal werken van George Grosz en een 37-tal van Otto Dix.  Wat Hitler later “Entartete Kunst” zal noemen, schept in een wilde furie hallucinante prenten: verlepte lijken, lelijke naakten, geschonden mensen, opmerkelijk pakkende lijken van paarden, gasaanvallen met gemaskerde aanvallers waarvan de gasmaskers hun hoofd tot een doodshoofd om-tekent en zelfs tot “De Dood” die hier agressief alomtegenwoordig is,. Zelfs een rustende eenheid is hallucinant: de blinde, dode oogkassen van zittende en ontbindende mensenlichamen lijken te beschuldigen, te verwijten, aan te klagen; stukken gezicht en andere lichaamsdelen zijn weg, monden slaken dove kreten, een (toen) als godslastering beschouwde Christus hangt met gasmasker aan het kruis…

Aangrijpende beelden van “The war to end all wars“, zoals men toen met zekerheid verklaarde en waarop admiraal majoor Smedley Butler van het Amerikaanse corps mariniers nuchter verklaarde dat dat eerder onwaarschijnlijk was, “want de oorlog is te winstgevend om niet herhaald te worden.” En waar moeten die wapenfabrikanten anders met hun producten naartoe?   

Dit is geen prettig boek waarin je aangenaam grasduinend van grote kunst kan genieten. Maar wél een schreeuwende aanklacht tegen - en verwittiging voor - menselijke hebzucht en tegen menselijke blindheid en waanzin.

 

V De Raeymaeker

 

 

https://www.kazernedossin.eu/NL/