Afgeleid. Filosofie voor een vrijer leven.

  • strict warning: Declaration of views_handler_filter_node_status::operator_form() should be compatible with views_handler_filter::operator_form(&$form, &$form_state) in /home/hvv1b/public_html/sites/all/modules/views/modules/node/views_handler_filter_node_status.inc on line 13.
  • strict warning: Declaration of views_plugin_style_default::options() should be compatible with views_object::options() in /home/hvv1b/public_html/sites/all/modules/views/plugins/views_plugin_style_default.inc on line 24.
Non-fictieNon-fictie
boek-afbeelding: 
Auteur: 
Damon Young (vert. Jelle Noorman)
Uitgeverij: 
Ten Have, 2014
ISBN: 
978 90 259 0418 0

Damon Young (°1975) is een Australische filosoof, schrijver en opiniemaker. In 2013 won hij de ‘Australian Association of Philosophy’s media’ prijs. Young schrijft over een van de oudste filosofische vraagstukken: wat is het ‘goede leven’? In zijn werk staan menselijke waardigheid en eenheid centraal. In dit boek ‘Afleiding’ vraagt Young zich af hoe we omgaan met alle afleiding als gevolg van het hedendaagse moderne leven. De wereld is de afgelopen jaren enorm veranderd. Nieuwe technologieën – laptops, tablets, smartphones – leiden ons af van waar ons bestaan om draait. Wanneer we zeggen dat we afgeleid zijn, geven we toe dat we onze geestelijke en lichamelijke kwaliteiten verspillen. Iets waar we minder waarde aan hechten, leidt ons af van iets waaraan we meer waarde hechten. Iets waardevols geeft ons het vermogen het beste leven te leiden dat in onze omstandigheden mogelijk is. Het zorgt voor onafhankelijkheid, vrijheid van dwang en een waarborg tegen zelfbedrog en waanideeën. Iets dat waardevol is, vergroot onze vrijheid.  
     
Afleiding is precies het tegenovergestelde van bevrijding, omdat het ons het zicht beneemt op wat belangrijk is in het leven. Het is echter niet onvermijdelijk dat we onze kostbare dagen verspillen. We kunnen ons ook vol overgave storten op alles wat vrijheid bevordert en al even resoluut dingen afwijzen die ons verzwakken, verwarren of afhankelijk maken. Het kan moeilijk zijn de rechte lijn te vinden en nog lastiger om die te volgen. Afleiding kan langzaam maar zeker deel gaan uitmaken van onze identiteit.

Young illustreert aan de hand van vaak amusante anekdotes over beroemde personen uit de literatuur en filosofie hoe zij met de mogelijke keuzes tussen vrijheid en onmacht omgingen. Zo noemt hij Robert Musils ‘De man zonder eigenschappen’ een briljante roman, die naast de romans van Joyce, Proust en Mann tot de belangrijkste fictie van de twintigste eeuw behoort, ondanks het feit dat Musil overleed voordat hij het zeer lijvige boek kon voltooien. De hoofdpersoon, Ulrich, is volgens Young niet zozeer een ‘man zonder eigenschappen’ maar een verzameling eigenschappen zonder man. Hij heeft voortdurend van het ene project naar het andere gefladderd maar heeft nooit datgene nagejaagd wat de allergrootste waarde heeft: zichzelf. Hij is zichzelf, zijn vrijheidsproject, kwijtgeraakt aan afleiding.

Volgens Young was ook Plato een toonbeeld van afleiding. Ondanks zijn kwaliteiten was de Atheense aristocraat op de vlucht voor de aardse beperkingen van het leven. Uit al zijn abstracties, zijn universalia, zijn afwijzing van seks en lichamelijkheid, blijkt hoezeer hij terugdeinsde voor de offers en compromissen die bij het leven horen. Hij fantaseerde over de Vormen, een wereld waarin geen pijn, verval of dood bestond. Fantasie kan geen kwaad, maar bij Plato bleven dromen geen dromen. Hij maakte van zijn droombeeld een vaststaand feit. De schone kunsten kregen er bij hem van langs vanwege hun onzuiverheid en hij ontkende iets waar de Grieken nu juist zo verbluffend eerlijk over waren: sterfelijkheid. Wat Young betreft, is dit misschien wel de verleidelijkste, meest elegante vergissing uit onze intellectuele traditie: een hartgrondig nee tegen het leven. Plato’s grootste gebrek was dat hij gewoon maar een mens was.

Ongeacht leeftijd, geslacht of maatschappelijke positie, zijn we allemaal geneigd om te leven alsof de dood niet bestaat, alsof we min of meer onsterfelijk en onbegrensd zijn. Maar dit is precies wat aan afleiding ten grondslag ligt: het onvermogen de wezenlijke omstandigheden van de mensheid onder ogen te zien. Dit boek brengt een nuchter betoog dat op een vlotte en luchtige manier wordt verteld.

Magda Heeffer