| Welzijn op het werk |
|
HVW – HVR Uitz.: 14.03.11 Opn.: 10.03.11 Real.: Frank Stappaerts/Viona Westra Vlaanderen en Wallonië/Welzijn op het werk Beginwijs -- Goedenavond en welkom in HVW. Straks praten we met Enrico de Simone over welzijn op het werk, en dit naar aanleiding van vijftien jaar Welzijnswet, waarover trouwens ook een colloquium wordt georganiseerd. Maar starten doen we met een bijdrage van het VF, waarin Viona Westra het heeft over Vlaanderen en Wallonië. VW MUZIEK Wie in een callcenter de telefoon twaalf seconden laat rinkelen, riskeert te worden ontslagen. Duizenden repetitieve handelingen maken de rug kapot. Toenemende prestatiedruk leidt tot burn-out, chronischevermoeidheidssyndroom, spier- en gewrichtspijnen, pesten op het werk, depressie en soms tot zelfmoord. Moderne arbeidsomstandigheden en de gezondheid van werknemers botsen meer dan eens. Nu vrijdag, 18 maart, organiseert Progress Lawyers Network in Brussel een colloquium over welzijn op het werk, een kritische evaluatie van vijftien jaar Welzijnswet. Enrico de Simone, jij bent advocaat bij Progress Lawyers Network én organisator van het colloquium. Maar vooreerst, waarover gaat die Welzijnswet precies? "De Welzijnswet is een wet uit 1996 en bestaat dus vijftien jaar. Zoals de naam het zelf zegt, gaat het over een wet die tot doel heeft het welzijn van de werknemer - alle werknemers, ook in de overheidssector - te bevorderen op allerlei gebied, niet alleen op het vlak van veiligheid en gezondheid, maar zoals de wet het zelf zegt, welzijn. Daar zit pesten onder, psychosociale druk, dus alle aspecten die te maken hebben met het welzijn van werknemers in het algemeen vallen onder die wet. Die heeft juist de bedoeling om welzijnsrisico's op te sporen, maar vooral en in de eerste plaats om ze te vermijden. Dat is de doelstelling van de preventiewet zoals ze in 1996 is aangenomen." - Sinds 1996 een Welzijnswet, maar aan de andere kant blijkt toch ook dat in ons land nog steeds dertigduizend bedrijven geen preventieplan hebben! "Dat klopt! Dat is een van de heikele punten waarom wij ook zeggen dat die Welzijnswet een heel goed instrument is, maar eigenlijk op veel punten tekortschiet of gewoon niet wordt nageleefd. Een van de uitgangspunten van het preventiebeleid is dat men de risico's analyseert (wat zijn de risico's voor de gezondheid en wat zijn de risico's voor het welzijn van de werknemer?) en dat men daarvan vertrekt om een preventieplan op te stellen. En inderdaad, we stellen dan vast dat meer dan dertigduizend ondernemingen - toch meer dan twaalf procent van het aantal bedrijven dat onderworpen is aan de Welzijnswet - geen welzijns-, geen preventieplan heeft, dus ook niet weet welke risico's hun werknemers lopen en wat ze kunnen doen om die risico's te voorkomen of te verhelpen. We vinden dat toch wel een heel hoog cijfer. Dat is een van de kritiekpunten op het welzijnsbeleid in ons land, dat, als een onderneming geen preventieplan heeft, er eigenlijk niets aan gedaan wordt. Men laat die bedrijven met rust, en dat zou moeten veranderen." - Jullie zijn een netwerk van advocaten en dus uiteraard geïnteresseerd in de juridische kant van de zaak. Een eerste en voor de hand liggende vraag is dan ook: wie is er verantwoordelijk in die hele materie? De overheid of de werkgever? "De Welzijnswet is zo opgevat - en dat is een goed principe, denken wij - dat de werkgever de uiteindelijke verantwoordelijkheid draagt voor het welzijnsbeleid binnen de onderneming. In de praktijk zien we echter een aantal verschuivingen, zoals werkgevers die heel veel verantwoordelijkheid afschuiven naar met name de preventiediensten en op die manier weinig voeling hebben of hun voeling verliezen met het welzijnsbeleid in hun onderneming en er dus ook minder aandacht aan besteden. Daarmee samen hangt het hele probleem van de moderne arbeidsomstandigheden. De arbeidsduur, de flexibiliteit binnen moderne ondernemingen, dat is het exclusieve terrein van de werkgever, waar de Welzijnswet eigenlijk geen vat op heeft. Dat is ons tweede kritiekpunt en onze belangrijkste kritiek die we naar voren willen brengen op dit colloquium. Het welzijnsbeleid zou over veel meer moeten gaan dan veiligheids- en gezondheidsvoorschriften; het zou eigenlijk ook betrekking moeten hebben op hoe er gewerkt wordt, wat de arbeidstijden zijn, en al dat soort zaken die een moderne onderneming karakteriseren. Zoals u wellicht weet, veroorzaken die heel veel, vooral psychosociale, problemen bij werknemers: stress, burn-out, CVS. De extreemste voorbeelden komen in het nieuws, zoals die zelfmoorden een tijdje geleden in Frankrijk, en recentelijk in Hasselt, waar een zelfmoordpoging van een werknemer als arbeidsongeval erkend is. Maar op dat moment wordt heel duidelijk wat de band is tussen stresserende arbeidsomstandigheden - vaak de arbeidsdruk, vaak de arbeidstijd die veel te lang of te onregelmatig en dergelijke is - en welzijn. Daar zie je dat ook de wetgeving en de overheid tekortschieten om die band te leggen en ook het welzijnsbeleid op die terreinen te introduceren." - In de Welzijnswet staat dat de arbeidsomstandigheden moeten worden aangepast aan de mens. Nochtans is flexibiliteit zowat alles wat je tegenwoordig hoort! "Dat klopt! Het is eigenlijk de flexibiliteit die het welzijn dicteert, onderhevig maakt aan de arbeidsduur. Flexibele arbeidsomstandigheden prevaleren, halen de bovenhand op welzijn, vanwege de concurrentiële omgeving van ondernemingen. Heel typerend onlangs: u kent wellicht het probleem bij de post, niet alleen de verloningsvoorwaarden voor de hulppostbodes, maar ook de werkdruk, er is actie tegen gevoerd. Een van de reacties van mijnheer Thijs, de grote man van de post, was: 'Ja maar, postbodes, dat zijn toch formidabele machines, mensen zijn formidabele machines die zich aan alles kunnen aanpassen.' Ik vond dat zeer frapperend omdat dat juist lijnrecht ingaat tegen een van de principes van de Welzijnswet, zoals u zelf zegt, de arbeid aanpassen aan de mens en niet omgekeerd. Je ziet, die uitspraak van mijnheer Thijs maakt bijvoorbeeld duidelijk dat dat niet altijd en vaak niet het geval is." - Op het colloquium ga je na welke juridische middelen het efficiëntst zijn om het welzijn van de werknemers te verdedigen of te bevorderen. Al een idee in welke richting je gaat zoeken? "Er zijn verschillende pistes die ook door de verschillende sprekers naar voren zullen worden gebracht. Een van de pistes heb ik al aangehaald, dat de welzijnswetgeving ook zou moeten worden uitgebreid naar die terreinen waar ze momenteel niet van toepassing is, met betrekking tot de arbeidsduur, de arbeidsdruk en dergelijke, waar de Welzijnswet niet kan worden toegepast, wettelijk ook niet. Dat zou geïntroduceerd moeten worden zodat het welzijnsbeleid ook een integrerend deel uitmaakt van het gehele beleid van de onderneming en dus in alle terreinen kan doordringen. Dat is één punt waar zeker wetgevend zou moeten worden opgetreden. Een ander punt, en dat is een zeer heikel punt, is de zogezegde immuniteit van werkgevers. Momenteel is de regeling zo: bij arbeidsongevallen en beroepsziekten wordt diegene die het arbeidsongeval of de beroepsziekte oploopt, automatisch vergoed. Het is een forfaitaire, beperkte vergoeding; bijvoorbeeld morele schade wordt niet vergoed. Dat is eigenlijk het gevolg van een historisch compromis van honderd jaar geleden, mar dat maakt wel dat werkgevers die ervoor verzekerd zijn, niet geresponsabiliseerd worden om preventiever te werken. Men zegt: 'Kijk, u wordt vergoed; uw beroepsziekte, uw arbeidsongeval wordt vergoed door mijn verzekering, door het Fonds van Beroepsziekten.' Daarmee is de kous vaak af. Daar ontbreekt gewoon een preventieve prikkel om die werkgever er echt toe aan te zetten om meer aan preventie te doen. Dat is zowel burgerrechtelijk als strafrechtelijk, want we zien - daar is ook een apart onderdeel aan gewijd - dat er wel vervolgd wordt door de parketten en de auditoraten als er strafrechtelijke inbreuken op de Welzijnswet gebeuren, maar enkel en alleen als er ernstige arbeidsongevallen gebeurd zijn met dodelijke of zeer ernstige afloop qua blijvende arbeidsongeschiktheid. Voor de rest... Je hebt het getal genoemd van dertigduizend ondernemingen die geen preventieplan hebben. Dat is voor ons een ernstige inbreuk op de welzijnswetgeving, maar op zich wordt dat niet vervolgd. Dus ook op dat vlak worden werkgevers niet echt verontrust of aangepord om iets aan hun preventiebeleid te doen. Dat zijn alleszins aspecten, voorstellen die we ook willen lanceren." - Jullie pleiten ervoor om het recht op een gezonde werkomgeving als een grondrecht te beschouwen. De vraag die ik me dan stel, is: wie kan daartegen zijn? "Als u die vraag zou stellen, dan zou iedereen daarmee akkoord gaan. Maar als men de implicaties zou zien van als men daarvan een grondrecht zou maken, dan zullen allicht velen, en vooral aan werkgeverszijde, daarvoor terugschrikken. Want grondrecht heeft een aantal consequenties, zodat men eigenlijk kan zeggen dat het recht op een veilige werkomgeving even heilig is, bij wijze van spreken, als het recht op bijvoorbeeld eigendom of het uitbaten van eigendom, wat ook een grondrecht is, wat ook in de Grondwet staat. En dat moet dus op een even gelijke voet behandeld worden. Als dat inderdaad betekent dat men bijvoorbeeld zou kunnen ingrijpen in de prerogatieven van de werkgever om zijn arbeid of het werk te organiseren zoals hij het wil, zoals hij denkt het te moeten doen, dan zal dat volgens mij in de praktijk wel op weerstand botsen. Maar officieel zal men daar effectief mee akkoord gaan, denk ik, ja." - Nu, waar kunnen mensen terecht die meer informatie wensen over het colloquium? "Heel kort: <www.progresslaw.net>. Op de homepage zullen de mensen een verwijzing vinden naar ons colloquium, alle mogelijke informatie en ook de mogelijkheid om online in te schrijven. Ze moeten wel snel zijn, 11 maart is de laatste dag!" Dat was nog Enrico de Simone over het colloquium "Welzijn op het werk", nu vrijdag in Brussel. Daarmee zijn we aan het eind van HVW. Samenstelling en presentatie waren van VW en FS. De tekst van dit programma kun je bestellen bij de Humanistisch-Vrijzinnige Vereniging, Lange Leemstraat 57, 2018 Antwerpen. Tel. 03-233.70.32. En over enkele dagen vind je de tekst ook op <h-vv.be>, waar je de uitzending nog even kunt herbeluisteren. Volgende week heeft KVD het met Dirk Verhofstadt over Etienne Vermeersch, en is er ook een bijdrage van het WF. Dit was het wat ons betreft. Nog een goede avond en graag tot volgende week! -- Muziek: 0'10" High Heels – Sakamoto Sakamoto 262975 2'00" Angel in my Heart – M. Jagger M. Jagger 7 82436-2 |
