| WG Atheisme - VF 50 jaar |
|
HVW 23.08.2010 WG Atheïsme / VF 50 jaar Uitz.: 23.08.10 Opname: 19.08.10 Samenst.: KVD/VW Muziek: 15” Signe E. Clapton E. Clapton 9 45024-2 2’30” Mysore Monsoon P. Joshua/Chintan P. Joshua/Chintan PJ 06088 Goedenavond en welkom bij HVW, met daarin twee onderwerpen. ‘God is dood’, stelde Friedrich Nietzsche zowat 120 jaar geleden. Tijd voor een goddelijke begrafenis, vindt de WG Atheïsme van de HVV. We praten erover met Peter Algoet en Jurgen Knockaert van de WG. Maar er is ook een bijdrage van het VF. Tijd voor nog een ander feest, vindt Viona Westra, want 2011 wordt een gedenkjaar voor August Vermeylen. En daar beginnen we mee. VF ‘Een gelovige mens is een afhankelijk mens, een mens die niet van zichzelf is, maar van de auteur van zijn geloof.’ Dit toont goed aan dat het atheïsme een positief project is, hé. Een strijd voor emancipatie. Want we willen voor elk individu – en dat is eigenlijk een liberaal idee – de mogelijkheid tot ontplooiing. En godsdienst zorgt voor verknechting. Dus dat willen we tegengaan. Jurgen Knockaert met bedenkingen bij een atheïstisch citaat van Nietzsche. Meteen ook het adagio van de WG Atheïsme. Ontplooiing en emancipatie, dus, en de afbouw van het slaafse geloof in een god of goden. Dan zijn we met Nietzsche in goed gezelschap. Opzet van de nog jonge WG Atheïsme van de HVV is reflecteren en dialogeren over het atheïsme, en overgaan tot actie. U bent alvast welkom… Atheïsme betekent dan niet alleen dat men het bestaan van welke god dan ook ontkent, maar ook dat men lééft zonder god. Wij praten erover verder met Jurgen Knockaert en Peter Algoet, overtuigde leden van de WG. De eerste vraag ging al meteen over de aard van de argumenten tegen het bestaan van een god. Jurgen Knockaert: Wel, eigenlijk is het voor ons – en zo zou het voor iedereen moeten zijn – vanzelfsprekend dat God niet bestaat. Net zoals het vanzelfsprekend is dat geesten, spoken, elfjes niet bestaan. Trouwens, de bewijslast ligt niet bij ons. Wij moeten niet bewijzen dat God niet bestaat. Als ik morgen zeg dat Peter een pedofiel is, dan moet hij niet bewijzen dat dat niet zo is. Hij kan dat ook niet, natuurlijk. Dus dan gaan we terug naar het denken van Popper: wie iets stelt, moet zijn stelling bewijzen. Het is niet aan ons om het niet-bestaan van God te bewijzen. Nochtans zijn er mensen die op een bepaald ogenblik toch getuigen van een ervaring, een godservaring, die God gehoord of gezien hebben en die daarover verhalen. Klopt dat dan niet? Dat is meestal heel gemakkelijk psychologisch te verklaren. Veelal gaat het om een zinsbegoocheling, dat zijn fantasieën. Trouwens, Joeri Gagarin, de eerste kosmonaut, is heel hoog in de ruimte geweest in 1961 en die meldde toen vanuit zijn ruimteschip: ‘Ik zit hier nu zo heel hoog, hé, in de hemel, en ik zie nergens een god.’ Nu maak je je er natuurlijk een beetje gemakkelijk van af. Want uiteindelijk is het dan wel zo dat ongeveer 95% van de mensen leeft alsof God wel bestaat. Dus als je die mensen moet overtuigen, moet je toch wel met iets uit de kast komen? Wel, of 95% van de wereldbevolking gelooft, dat betwijfel ik. Er bestaan andere cijfers. Maar goed, het feit dat het geloof in godheden nog altijd zo groot is, heeft er vooral mee te maken dat er toevallig zo’n grote culturele overlevering geweest is van evangelies, van heiligen, zogenaamde heilige geschriften enzovoorts. Maar dat op zich is natuurlijk geen goed argument om ervan uit te gaan dat God sowieso bestaat. We hebben eigenlijk geen enkele, maar geen enkele aanwijzing om te geloven dat er zoiets bestaat als een opperwezen of zo. Integendeel, hé. We hebben alle reden om aan te nemen dat zoiets niet bestaat. Een bewering van vele godsdiensten is dat door hun Schepper de wereld ontstaan is. Wel, wij hebben ondertussen al heel lang bewijzen dat niet een of ander opperwezen de wereld geschapen heeft. Dat concept van de schepping bestaat niet, want dankzij Darwin weten we intussen dat de wereld niet geschapen is. Nu zou je natuurlijk wel de vraag kunnen stellen: doet het ertoe of je al dan niet in God gelooft? En doet het ertoe dat je het andere deel van de mensheid dan probeert te overtuigen van het niet-bestaan? Waarom zou je sowieso mensen willen proberen te overtuigen dat God niet bestaat? Wat is er zo mis met dat idee? Ik denk dat een taak van atheïsten er niet zozeer in bestaat om andere mensen, bijvoorbeeld gelovigen, te overtuigen van het eventuele niet-bestaan van god. Mijns inziens bestaat een groot motief van een groep atheïsten er in elk geval in om naast het geloof, en naast het geloof in God en goden, een ander discours, een andere taal en andere visies aan bod te laten komen die in feite helemaal niets te maken hebben met het bestaan van God of goden, maar een volledig andere wereld scheppen. Die wereld zal ook alles te maken hebben met emancipatie en ontwikkeling, een persoonlijke ontwikkeling die gericht is juist op de anderen in de samenleving. Floris van den Berg, een Nederlandse filosoof, atheïst ook – notoire atheïst, zou ik zeggen – heeft een boekje geschreven “Hoe komen we van religie af?”. Daarin noemt hij het idee God, dus ook godsdienst, ronduit een schadelijk idee. Kun je dat bijtreden? Wel, mijn persoonlijke mening is dat religie schadelijk wordt daar waar die religie fundamentalistisch en extremistisch de grens van het particuliere geloof gaat overstijgen en eigenlijk op het terrein komt van de samenleving. Door bijvoorbeeld anderen te dwingen om ook geloof te hechten aan bepaalde dogma’s of bepaalde aspecten van het geloof, via natuurlijk terroristische daden, via een bepaald extremisme dat de samenleving, of bepaalde individuen in die samenleving, in gevaar brengt. Daar ben ik natuurlijk radicaal tegen. Voor mijn part kunnen gelovigen op hun eigen privéterrein op hun gemak geloven in bepaalde zaken, zoals in God of in iets anders (het grote spaghettimonster voor mijn part), zolang de grens met de samenleving of de anderen maar niet overschreden wordt. Daar moeten atheïsten, maar zeker ook de overheid, over waken. ‘God, godsdienst, religie, dat is een schadelijk iets.’ Wat denk jij daarvan, Jurgen? Dat is een schadelijk iets, hé. De nieuwe atheïsten Dawkins, Harris, Hitchens enzovoorts, ondertussen goed bekend, reizen de wereld rond met boeken vol met voorbeelden van de onmetelijke menselijke en maatschappelijke schade die religie aanricht. Ik geef maar één voorbeeld: Moeder Teresa, een streng gelovig mens, noemde armoede van de Indiërs, het lijden, de ontbering, een bijdrage aan de waardigheid van de mens. Dus dit soort van perversiteit is kenmerkend voor godsdienst. En het leidt in alle gevallen tot verknechting. Waar wij naartoe willen, zoals Peter net zei, is emancipatie. Wat ons mens maakt, is dat wij kunnen denken. Dat we vrij kunnen denken. ‘Cogito ergo sum’, van Descartes, hé. Dat is wat ons een mens maakt. Dus is het atheïsme eigenlijk een emancipatorisch project. En een vooruitgangsproject. De WG heet WG Atheïsme. Nu, er zijn ook een heleboel mensen die door het leven gaan als agnosticus. Dat lijkt een gemakkelijker houding te zijn, natuurlijk. Toch nog altijd zo die hoop en dat troostende van een mogelijke god. Wel, je vraag brengt mij op een anekdote die ik enkele jaren geleden in een park in Gent heb mogen meemaken met een paar Jehova’s getuigen. Uit hun verhaal kon ik echt opmaken, misschien zelfs voor de eerste keer in mijn leven, wat geloof, of in iets geloven, in God dan geloven, voor hen betekent. Je bekijkt de wereld door een roze bril. En als er dan toch iets gebeurt, ja, dan is de grote hand er wel om je op te vangen. Dat gevoel had ik als beeldspraak bij hun geloof. En onmiddellijk ook de associatie bij mij van: dit is niets voor mij, want dit aspect van mijn leven doet mij te veel denken aan een harnas waaraan je vastzit en dat dus geen ruimte, geen openheid meer brengt, geen vrijheid meer om zelf bepaalde beslissingen te nemen, om zelf te zoeken vooral. Om zelf ook te twijfelen. Dus ben ik een atheïst in de zuivere zin van het woord. En de agnost, die nog twijfelt: ja, maar misschien, waarschijnlijk, het is nog niet echt helemaal bewezen dat… enzovoorts, lijkt mij inderdaad een minder moedige toestand te zijn dan de atheïst, die zegt: ‘Voilà, ik leef zonder goden. Ik hou mij zelfs niet meer bezig of ie nu bestaat of niet bestaat. Ik leef zonder goden en ik leef gelukkig zonder goden.’ Wil je dat ook op een meer assertieve manier aan de man brengen? En mensen duidelijk maken: ‘Kijk, ik ben atheïst! En ik wil jullie ook eventueel overtuigen om daar op zijn minst over na te denken?’ Wel, in deze fase van de WG zijn wij in elk geval nog niet zomaar van plan om, laten we zeggen, andere mensen, derden, het grote publiek te gaan overtuigen om aan onze kant … Nee, dan maken wij bij wijze van spreken een fout door zelf weer een soort van atheïstische kerk te worden. Ja, ik grijp nu eventjes terug naar dat Atheïstische Manifest. Het lijkt een 10 geboden te zijn van het atheïsme. Kun je er eens eentje uit halen waarvan je zegt: ‘Kijk, dat is voor mij toch wel een belangrijk punt!’? Het zevende puntje vind ik belangrijk: ‘Wij onderschrijven dat een burgerlijke wetgeving prevaleert boven een religieuze regelgeving.’ Vandaag is het nog altijd zo dat vanuit godsdiensten er zware maatschappelijke morele eisen gesteld worden. En dat dit als normaal ervaren wordt. Wij hebben in België ook nog altijd de verzuiling: katholieke ziekenhuizen, katholieke ziekenfondsen en dergelijke. Terwijl ik vind – en veel mensen vinden dat – dat een zieke niet katholiek is. Een zieke is een zieke. In feite vind ik het een beetje absurd dat een ziekenhuis katholiek kan zijn. En dat een ziekenfonds katholiek zou kunnen zijn. Ik geef maar een voorbeeld. Dus we willen eigenlijk, daar komt het op neer, een strengere scheiding van Kerk en Staat. Een strengere scheiding van Kerk en Staat. Een van de punten van het Atheïstisch Manifest van de WG Atheïsme. Met plannen voor lezingen, pamfletten, debatten en atheïstische actie. Tot zover ons gesprek met Peter Algoet en Jurgen Knockaert, maar voor meer informatie kunt u terecht bij de HVV. Telefoneren op 03 233 70 32. Vragen naar Peter Algoet. En uw bedenkingen en vragen kunt u ook kwijt op onze redactie: HVW, Lange Leemstraat 57, 2018 Antwerpen. Uiteraard is er ook de website: h-vv.be. Doorklikken als u deze uitzending nog eens wilt beluisteren. Zo, dit HVW zit erop. Wij gaan eruit met Prem Joshua op de achtergrond, maar volgende week zijn wij er weer. FS heeft dan een gesprek met Luk Dewulf over talent, en met het aanrukkende schooljaar praat hij met Eddy Borms over de cursus zedenleer. Volgende week maandag meteen na de nieuwsflash van 20.00 uur op Radio 1. Graag tot dan. Daaag. |
