Opname:          15.10.09

Uitz.:                19.10.09

Samenst.:        KVD / FS

Muziek:

10”       Signe                          E. Clapton       E. Clapton       9 45024-2

10”       Le uova nel cappello   N. Piovani        N. Piovani        7243 8 46428 2

30”       Tarantelle                    J.K. Mertz        R. Smits          ACC 23158

Goedenavond en welkom bij HVW, met daarin twee bijdragen. Graag wat meer aandacht voor de woordcultuur, vindt het WF. Daarom organiseert het van 23 oktober tot 1 november 2009 de eerste ‘Tiendaagse van het Woord’, met een trits aan lokale initiatieven. HVW praat erover met initiatiefneemster Sonia De Craemer. En FS heeft het over ‘Profundo’. En dan gaat het over muziek van verschillende levensbeschouwingen. Maar eerst even dit:

Wie zijn wij?

We willen gelijke kansen, maar toch niet voor iedereen?

We willen zelfbeschikking… desnoods over lijken?

We eisen solidariteit… maar er blijken grenzen te zijn…

We zijn de pluralisten, maar hebben het toch lastig met andere meningen!

We horen graag alles, maar we luisteren vaak niet.

Is dat een waardige samenleving?

Spoor mee op 18 november richting Gent, waar het Geuzenhuis en de Vooruit de deuren openzetten…Gratis… en voor iedereen… voor een waardige samenleving.

Paul Scheffer doet mee, en Eva Brems, Marleen Temmerman en Mustafa Kör, Peter Sloterdijk…en vele anderen. En wij, zeker?

En… Wie wint de Decent Society Award?

Peter Sloterdijk!

De Decent Society Award voor Peter Sloterdijk op 18 november, dus. En daar kunt u nog altijd bij zijn. Meer info vindt u op onze websites. Met de steun van Mo, de Vlaamse Gemeenschap en vrijzinnige verenigingen. Dus ook van het WF. En dat organiseert van 23 oktober tot 1 november de eerste ‘Tiendaagse van het Woord’. Met aandacht voor het gesproken, het gedrukte, het getekende, het gezongen en het gebeitelde en gespeelde woord. En tal van kleinschalige en originele activiteiten om het lezen, kijken en luisteren te bevorderen. Helemaal in de geest van Jan Frans Willems. Want voor Willems was het woord het wapen in de strijd voor gelijkberechtiging van de Vlaming. En geldt volgens het WF vandaag alvast nog steeds voor elke emancipatie. De ‘Tiendaagse van het Woord’ dus, en daarover praten we met Sonia De Craemer.

De spiegels van je ziel, het zijn je ogen

En stilte zit vervat in je gedachte

Onschuldig, vrij en soms bedrogen

Al kreeg je ook wat je verwachtte.

Het diepste gevoel zit in je hart

Als in een spelonk verborgen

Nooit gekende vreugd’ of zware smart

Het ontwaakt, ooit, op een morgen.

Als de rede zich met het gevoel mengt

Ontstaan liederen, gedichten en akkoorden

De slagader van het leven die verlengt

De bron wordt waterval van duizend woorden.

Sonia De Craemer met “Woorden” van Jos Vanderhoven, want van 23 oktober tot 1 november organiseert het WF in de marge van de boekenbeurs en de bibliotheekweek de ‘Tiendaagse van het Woord’. Met literaire wandelingen, poëzieavonden, boekenruil, quizavonden, liedjesteksten schrijven, literaire salons, en nog veel meer. Want begaan met de kwaliteit van het woord en van de taal. In de geest van Jan Frans Willems. Daarover Sonia De Craemer.

Jan Frans Willems hanteerde werkelijk de taal als een middel tot emancipatie. Hij vond dat het Vlaamse volk moest emanciperen en dat dit moest gebeuren via vorming. Dus hij bood boeken aan, hij stimuleerde het bibliotheekwezen. Hij schreef ook zelf literatuur, maar was politiek actief voor die emancipatie van de Vlaming. Hij deed dat via het schrijven van pamfletten, via actie, politieke actie. Dus geen revolutie, maar werkelijk politieke actie om die Vlaming te ontvoogden. Taal speelde daarin een zeer belangrijke rol.

Ja, als we eventjes teruggaan naar de tijd van Jan Frans Willems, dan zitten we in de negentiende eeuw. Toen was er nog niet echt sprake van een standaardtaal. Ging het eigenlijk nog allemaal om wat men dan uiteindelijk noemt taalparticularisme, zeg maar dialect en zo? Wat was het standpunt van Jan Frans Willems in dezen?

Jan Frans Willems ijverde voor een standaardtaal. Hij zag ook in dat de Vlamingen nooit zouden kunnen ijveren voor het Nederlands als een bestuurstaal als dat niet inderdaad een standaardtaal was. Want het Vlaams was uiteindelijk een amalgaam van allemaal dialecten. Dat was ook een van de redenen waarom de Franstaligen niet zagen dat zij daarmee ergens op een of andere manier konden samenwerken. Dus men koos effectief het Frans ook voor de Belgische staat als de bestuurstaal, de taal voor het gerecht, voor het leger, voor het onderwijs. Dat had o.a. te maken met die grote verscheidenheid aan dialecten. En daarom wou Jan Frans Willems daar inderdaad een eenheid in en hij ijverde voor algemeen Nederlands, hé, zoals we dat nu ook kennen.

Misschien dat we dan ook eventjes moeten uitleggen wat de betekenis is geweest van het verenigingsleven precies en van het WF voor de ontwikkeling van de Nederlandse taal dan…

Om zijn werk voort te zetten werd het WF opgericht in 1851. En men werkte inderdaad in diezelfde geest. Men deed dat ook op dezelfde wijze, dus door het oprichten van bibliotheken, door het uitbouwen van lokale afdelingen die dus inderdaad mensen samenbrachten, en met werkelijk als bedoeling wat toen ‘volksverheffing’ heette. Nu zouden we waarschijnlijk spreken van vorming, toen heette dat volksverheffing. Dat ging over liederen, Vlaamse liederenschat, die ook door Jan Frans Willems was verzameld. Dus men promootte dergelijke culturele evenementen zoals liederenavonden, men hield ook lezingen, die niet enkel literair waren, hé, maar die ook over maatschappelijke problemen van toen gingen, zoals bijvoorbeeld de opkomende vrouwenemancipatie en zo. Dat waren ook onderwerpen die op die lezingen voorkwamen. Dus het woord was, laten we zeggen, niet alleen belangrijk voor de schone letteren, maar eigenlijk ook het woord als een strijdmiddel. Als een middel om je gedachten uit te drukken. Om ook dingen te verwezenlijken via het woord.

We zouden uiteraard ook kunnen gaan kijken naar vandaag de dag, hé. Je zou kunnen zeggen: is die strijd nu inderdaad gestreden? En heeft men het doel bereikt? Wordt er eigenlijk nog wel genoeg gelezen in Vlaanderen? Is het goed gesteld met de taalvaardigheid in Vlaanderen?

Er zijn verwezenlijkingen. Men kan er niet naast kijken dat het Nederlands zijn positie verworven heeft in de Belgische staat als cultuurtaal en als bestuurstaal. Uiteraard, hé. Maar ja, wat dat lezen betreft staan we toch wel achter, denk ik, bij de Nederlanders. Ik geloof wel dat onderzoek uitwijst dat daar toch wat meer gelezen wordt dan hier. Alhoewel, het is niet omdat er meer boeken gekocht worden dat ze ook effectief gelezen worden. Maar… Ik denk dat we daaraan toch nog iets kunnen doen. En we moeten ook oppassen dat we ons toch niet te veel laten leiden door het commerciële, want er is een zeer grote druk in die sector ook. Je ziet dat. Men promoot vaak boeken die, als je ze dan leest, eigenlijk wel teleurstellingen zijn. Je ziet dat ook dat er bij die literaire prijzen een mediagebeuren rond komt en het zijn niet noodzakelijk de beste boeken die bekroond worden. Daarvoor zijn nog altijd verenigingen, cultuurverenigingen belangrijk. Dat zij mensen nog in contact kunnen brengen met de echt goede dingen, dat kwalitatief goed kunnen werken. Dat gebeurt bijvoorbeeld via de leesclubs binnen het WF. Daar kiest men echt de boeken waarvan je zegt: ‘Kijk, dit is toonaangevend voor nu.’

Deze ‘Tiendaagse van het Woord’, voor de eerste keer georganiseerd door het WF, heeft daar natuurlijk een plaats in.

Je staat voor die uitdaging, hé, dat je een concurrentie moet aangaan die niet altijd mogelijk is. Je kunt niet optornen tegen commerciële activiteiten, je kunt moeilijk optornen tegen culturele centra. Daar ligt natuurlijk de oplossing in het feit van er gewoon aan deel te nemen, van ernaartoe te gaan. Maar als je zelf dingen organiseert, dan zie ik in het verenigingsleven toch van die kleine activiteiten – kleinschalig, maar van zeer goede kwaliteit. En ik denk dat daar inderdaad de verdere toekomst voor het verenigingsleven ligt. Kwaliteit!

De beeldcultuur, en aan de andere kant de woordcultuur. Ja, dat is een moeilijke antinomie, uiteindelijk, hé. Die twee dingen gaan misschien niet al te goed samen. Alhoewel…

Beelden hebben hun waarde en die beeldcultuur heeft haar waarde, omdat ook beelden vaak dingen zeer treffend kunnen uitdrukken waar je misschien heel veel woorden voor nodig zou hebben om dezelfde emotie op te wekken. Maar anderzijds moeten we vaststellen dat de beeldcultuur vaak zeer vluchtig is. Dat het enorm snel gaat en dat er niet altijd veel blijft hangen bij de mensen. Dat daar veel van verloren gaat. En eigenlijk een beetje als tegenpool tegen dat snelle leven, die snelle beelden, het fastfood, zou ik stellen, moeten we terug naar slowfood. En dat op alle vlakken. Dus ook qua genieten van literatuur en zo. Het voordeel zit hem precies in dat trage. Lezen gaat gewoon veel trager dan kijken naar de televisie. En dat is een waarde op zich. Daarom ook dat herbronnen naar het woord en naar literatuur, al was het maar om even weer te leren stilzitten, luisteren, lezen, genieten en alles op je te laten inwerken.

I.v.m. het teruggaan naar het lezen en naar de woordcultuur… Dan zie ik toch wel een aantal activiteiten die gericht zijn op een heel jong publiek, hé?

Ja, er zijn inderdaad twee afdelingen die iets organiseren voor de jeugd, wat ik zelf bijzonder fijn vind. Dat is o.a. de afdeling Hooglede-Gits, waar ze griezelkoken met Roald Dahl… Sowieso al een heel boeiend schrijver en een schrijver van wie kinderen houden. Die komt dus aan bod in een heel programma met stukken uit diverse boeken van hem. En dan de afdeling Koekelberg, waar ze poëzie schrijven met kinderen. Dus dat zijn twee afdelingen waar ze zich inderdaad specifiek richten tot het jonge publiek.

Iets heel specifieks eigenlijk, hé, wat een heleboel mensen misschien toch zal interesseren die waardevolle boeken hebben staan: boekbinden bijvoorbeeld staat er ook tussen.

Onze thema-afdeling WF Erfgoedkring Ernest Schepens heeft een aantal activiteiten die inderdaad goed kaderen in de filosofie van een erfgoedkring. Hé, boekbinden… Als je je oude boeken weer een heel mooi uitzicht wilt geven, kun je daaraan deelnemen. Dat is een workshop. En dan is er ook een boekenantiquariaat waar je waardevolle boeken uit je kast kunt laten schatten. De mensen hebben vaak dingen staan in de kast… Dat is misschien eens een gelegenheid om eens terug te gaan kijken wat er aan waardevolle oude boeken in de boekenrekken staat.

Sonia De Craemer over de mogelijk ‘waardevolle boeken in uw boekenkast’. Die kunt u laten schatten tijdens de ‘Tiendaagse van het Woord’ van 23 oktober tot 1 november. De programmaboekjes daarvan vindt u alvast in de bibliotheken en voor nog meer informatie kunt u bij het WF zelf terecht. Dat vindt u aan de Vrijdagmarkt 24-25 in Gent. Telefoneren kan er op 09 224 10 75. En uiteraard is er ook de website: willemsfonds.be. Zo meteen de bijdrage van FS over ‘Profundo’, maar eerst muziek. En die heeft daar alles mee te maken.

“Insandadir” van Cumali Bulduk en zijn groep. Turks-alevitische muziek. Daarmee zijn wij bij ‘Profundo’. En Frank, dan gaat het om nog meer muziek, hé?

Johan Vrints is actief in KMS, Kerkwerk Multicultureel Samenleven, waarin hij zich voornamelijk bezighoudt met het interlevensbeschouwelijke, met de relaties tussen de levensbeschouwingen en de religies. Nu, al jaren geeft KMS een interlevensbeschouwelijke kalender uit, maar dit jaar is er ook een cd bij: “Profundo, een muzikale verkenning van levensbeschouwelijk Vlaanderen”. Waarom die cd? Johan Vrints:

Onze kalender, “Feesten met de buren”, is een kalender waarin we elk jaar opnieuw willen kijken naar de feestdagen die de verschillende levensbeschouwingen en religies in Vlaanderen altijd opnieuw vieren. Die feestdagen verschuiven, dus het eerste doel van de kalender is altijd daar breed over te communiceren. Wanneer vallen de feesten? Wat houden de feesten in? Elk jaar proberen we ook een extra thema aan de kalender te geven. Een thema dat we dan uitdiepen in foto’s en ook in een bijlage van enkele bladzijden die we een beetje in de richting van leerkrachten of anderen schrijven, of misschien ook wel de sociale sector, in de mate dat zij meer informatie nodig hebben. Het thema van dit jaar, na een hele resem van andere thema’s, was muziek in de verschillende levensbeschouwingen. Wij vinden het heel belangrijk dat we zo aan verschillende thema’s raken. En omdat we nu die vele ensembles via hun vertegenwoordigers contacteerden, dachten we: waarom niet alles puur op plaat vastleggen, maar ook een cd maken? Dus de cd is een stapje verder, een gegeven extra bij de jaarlijkse kalender.

Wat vinden we allemaal terug op de cd? Met andere woorden, welke levensbeschouwingen en religies komen aan bod?

Daarin kunnen we ons alleen maar gelukkig prijzen. We hebben heel wat visjes uitgegooid en we hebben heel wat positieve reacties gekregen. Dus heel veel vertegenwoordigers van de verschillende levensbeschouwelijke en religieuze groepen zijn positief op onze vraag ingegaan, hebben ons valabele contacten gegeven. Daar zijn we mee in zee gegaan, met als gevolg dan natuurlijk de opnamemomenten in een Gentse studio, in het conservatorium. Bij die vele groepen zijn natuurlijk enkele tradities die al heel erg bekend zijn bij ons in het land. Natuurlijk protestantisme, katholicisme, een beetje met een multicultureel kleurtje soms. Ook tradities die niet zo bekend zijn: de bahai, een hindoeïstische vertegenwoordiging, ook het jodendom. Daarnaast kan ik ook zeggen dat we heel blij zijn met de bijdrage van het vrijzinnig humanisme die we via de UVV hebben gekregen en dat op de cd vertegenwoordigd is met een bijdrage van het Symfonisch Orkest van de Vrije Universiteit van Brussel.

Zaterdag 24 oktober wordt de cd officieel voorgesteld in Gent. Niet zomaar een gewone voorstelling, maar een Profundo-muziekroute, een interlevensbeschouwelijk muziekfestival!

Dat is een positief element. Ik bedoel: wij maakten een cd en een kalender. Een kalender heeft duidelijk zijn normale verdeling. Maar omdat er nu een cd is, iets speciaals, en omdat we ook met die verschillende ensembles willen vieren dat we toch tot een mooi product zijn gekomen, hebben we eigenlijk al heel snel gedacht om er een muziekdag van te maken, dus die dag dat de cd verspreid kan worden bij een breed publiek. Die dag vindt in Gent plaats omdat de cd deels een verwezenlijking is van onze samenwerking met het intercultureel centrum de Centrale in Gent. Wij hebben voor die dag samen met hen een route uitgestippeld, waarbij in de namiddag verschillende van de groepjes van op de cd kleine concertjes zullen geven in levensbeschouwelijke gebouwen her en der in de wijken rond de Centrale. En met een heel groot avondprogramma ook.

Een avondprogramma in de Centrale. Wat staat er zoal op het programma?

Voor de Centrale hebben we toch wel drie levensbeschouwingen of vier ensembles kunnen plannen: het jodendom met een joodse cantor, twee hindoeïstische groepen met onder anderen Bert Cornelis, de bekende sitarspeler van Brussel, en op het einde van de avond een Turks-alevitische groep met een heel interessante mix aan muzikanten. Het zijn sterke ensembles op onze cd, we zijn heel trots dat ze ook aanwezig zijn op het product, en we zijn ook heel blij dat we ze hebben kunnen plannen voor het avondprogramma in de Centrale.

Nu, voor mensen die eventueel geïnteresseerd zijn in de cd of die geïnteresseerd zijn in het programma van 24 oktober, waar kunnen zij terecht? Waar kunnen zij bijkomende informatie inwinnen?

Op de website van onze organisatie is zeker alles terug te vinden, zowel het programma van de dag als de mogelijkheid om de cd te bestellen. Misschien moet ik er ook bij vermelden dat de cd natuurlijk voor mensen die gaan komen naar de dag zelf gratis in het ticket inbegrepen is. Maar al die informatie is terug te vinden op www.kms.be.

-       The Lark Ascending, Symfonisch Orkest van de VUB (max. 3’) vrijz. hum.

-       Meal Pisgat Har Ha-Tsofim, cantor Benjamin Muller (max. 1’50”) joods

-       Insandadir, Cumali Bulduk en Groep (max. 1’) Turks-alevitisch

-       Mfomfo wam u Yeleko, Sangalayi (max. 1’)

Profundo, een muzikale levensbeschouwelijke verkenning… Een bijdrage van FS. Daarmee zijn we aan het einde van HVW gekomen. Uw vragen en bedenkingen kunt u kwijt op onze redactie: HVW, Lange Leemstraat 57, 2018 Antwerpen. Telefoneren kan op het nummer 03 233 70 32. Verder is er ook de website: surfen naar h-vv.be. Wij gaan eruit met muziek van Nicola Piovani op de achtergrond, maar volgende week zijn we er weer. Met een bijdrage over ECHT. Benieuwd wat dat wordt. En we praten ook met Jacinta De Roeck, de nieuwe directeur van de HVV. Volgende week maandagavond, meteen na de nieuwsflash van 20.00 uur op Radio 1. Graag tot volgende week. Daaaaag.