| VF Haiku - Kerk in opspraak |
|
VW 27.09.2010 - VF Haiku / Kerk in opspraak _______________________________________ Opname: 23.09.10 Uitz.: 27.09.10 Samenst.: KVD/VW Muziek: 15" Signe E. Clapton E. Clapton 9 45024-2 1'00" River Quay P. Metheny P. Metheny ECM 1079 827 409-2 25" Bride of Theme from Blinking Lights E. Everett Eels 00601091042322 Goedenavond en welkom bij HVW. Daarin praten we met Dirk Verhofstadt van Liberales en Jacinta De Roeck van de HVV over een kerk in opspraak, want een kerk met pedofilieschandalen en doofpotoperaties. Hoe geloofwaardig en onaantastbaar is die kerk nog? Straks meer daarover, maar eerst is er het VF. Viona Westra praat met Raymond Vervliet over "Haiku". Maar wat was een haiku ook alweer, Viona? VF Dank je wel, Viona. Zo meteen de bedenkingen van Dirk Verhofstadt van Liberales en Jacinta De Roeck van de HVV bij de pedofilieschandalen in de kerk. Maar eerst muziek. En dat doen we met Pat Metheny. Onlangs verscheen in De Morgen een opiniestuk van Dirk Verhofstadt naar aanleiding van de pedofilieschandalen in de kerk. Daarin roept hij de kerkelijke hiërarchie ter verantwoording en beschuldigt hij de paus van schuldig verzuim. Een terechte beschuldiging, zullen velen het met hem eens zijn. Daarmee stelt hij niet alleen het handelen van de kerk in vraag, maar vooral het recht van het kerkelijk instituut om zichzelf te berechten via, zeg maar, het eigen kerkrecht. Een ingewikkeld kluwen, maar voor Verhofstadt is de verantwoordelijkheid van de kerk en de paus zonder meer duidelijk. Ook al blijven de individuele daders als eersten verantwoordelijk. Dirk Verhofstadt. "De paus is het hoofd van de katholieke kerk, heeft dus een status die werkelijk oppermachtig is, hij is de opperste rechter. Tegen hem is ook geen beroep mogelijk. Ten tweede moet het ook duidelijk gemaakt worden dat de paus ook de leider is van een soevereine staat, namelijk van Vaticaanstad. Dat is sinds het Verdrag van Lateranen. Op die manier geniet hij ook van een internationale immuniteit, zijnde: als staatshoofd. Maar het belangrijkste punt in deze kwestie is voor mij natuurlijk het feit dat hij als hoofd van de kerk diegene is die de ultieme verantwoordelijkheid draagt." - Ultieme verantwoordelijkheid… Je zou kunnen denken dat het gaat om de persoon van de paus, maar dat is niet helemaal het geval. Het gaat wel om een systeem. "Ja, het is heel duidelijk een systematische politiek van de katholieke kerk om een soort van eigen rechtspraak, een eigen rechtspleging te hebben. Dat is heel duidelijk naar voren gekomen in 1962. Toen is er een pauselijke richtlijn verschenen onder de titel "Crimen sollicitationis". Daarin werd heel uitdrukkelijk het volgende gesteld, namelijk dat zowel de dader, de geestelijke dus, als het slachtoffer, als eventuele getuigen een absoluut stilzwijgen moesten bewaren over de belastende feiten. Men moest dat volledig volgen. Men moest zelfs een 'silentium perpetuum' volgen. Dat betekent een eeuwige stilte. Wie dat zou doorbreken - zowel de dader, het slachtoffer of eventueel de getuigen - kon gestraft worden met excommunicatie. Nu, in 2001 heeft Ratzinger, die op dat ogenblik het hoofd was van de Congregatie van de Geloofsleer binnen het Vaticaan, een nieuwe richtlijn verstuurd. Ditmaal onder de titel "Over ernstige vergrijpen". Daarin stelt hij dat in geval van seksueel misbruik van minderjarigen door priesters, dat gemeld moet worden aan de Congregatie van de Geloofsleer, en dan wordt de hele procedure en de afhandeling onder het pauselijke geheim gehouden. Met andere woorden, er wordt absoluut geen melding gemaakt om het naar de officiële gerechtelijke instanties over te maken." - Die mechanismen die u beschrijft, zijn nu eigenlijk actief. Dit soort van korpsgeest, zou ik het bijna noemen, om die kerk zelf te beschermen en het geheim binnen de kerk te houden. Het lijkt erop alsof dat de kerk zich nog altijd onaanraakbaar waant? "Men heeft op een bepaald ogenblik, namelijk op 12 april 2010, toen er natuurlijk heel wat gevallen naar boven aan het komen waren met betrekking tot seksueel misbruik binnen de kerk, wel op een website geplaatst dat het eigenlijk nodig zou zijn om in elk geval naar het gerecht te stappen. Maar in juli 2010 heeft de paus dat herroepen en opnieuw gesteld dat deze hele kwestie en al deze gevallen behandeld moeten worden binnen de muren, laten we maar zeggen, van het Vaticaan. Dus onder het pauselijke geheim." - In eigen land hebben wij natuurlijk enkele kerkjuristen die nu wijzen op het bestaan van dat kerkrecht. Heeft dat wel een juridische basis om gebruikt te worden voor het aanpakken van dit soort van misdrijven door de kerkelijke instanties als dusdanig? "Persoonlijk vind ik eigenlijk van niet. Het is natuurlijk wel zo dat de kerk als instituut zelf een aantal regels, gebruiken en straffen kan bepalen. Dat mag zij doen. Dat kan elke vereniging, elke organisatie natuurlijk doen. Maar er blijft uiteraard de vereiste dat al deze zaken conform moeten blijven met bijvoorbeeld de UVRM. Ik geef nog een tweede voorbeeld. Het zou ook volledig in overeenstemming moeten zijn met het Verdrag inzake de Rechten van het Kind. Dat laatste is heel belangrijk omdat het in de meeste gevallen of in haast alle gevallen gaat over seksueel misbruik van kinderen, van minderjarigen. Welnu, wat staat er in dat Verdrag inzake de Rechten van het Kind? In artikel 19 is het zo dat alle landen die het hebben ondertekend, ermee akkoord gaan dat zij voldoende passende maatregelen nemen om kinderen te beschermen tegen alle vormen van geestelijk geweld, letselen, misbruik, maar ook van lichamelijke, geestelijke verwaarlozing - met inbegrip, en dat staat er letterlijk in, van seksueel misbruik. Ik moet er trouwens ook op wijzen dat het heel erg is dat de kerk gevallen van pedofilie blijkbaar nog altijd niet zo ernstig neemt. Of toch niet dermate ernstig dat men effectief zou kiezen voor een normale juridische rechtsgang. Dat gebeurt niet, omdat zij naar mijn oordeel inderdaad het misbruik, namelijk pedofilie, nog altijd onderschat. Of daar blijkbaar minder belang aan hecht. Dat is toch verschillende keren in de geschiedenis, ook in de recente geschiedenis, opgevallen. Bijvoorbeeld, zo zijn er in het verleden felicitatiebrieven geweest aan bisschoppen die doelbewust priesters hadden weggestoken en voor het gerecht verborgen gehouden." - In België is er momenteel een aanzet tot het bespreekbaar maken van het celibaat binnen de kerk, door enkele bisschoppen en kerkelijke autoriteiten in dit land. Maar dat raakt toch niet aan de kern van de zaak? Het gaat toch om de rechtspositie van de kerk in België, maar in het algemeen in heel wat landen? "Het gaat in essentie natuurlijk over de houding die de kerk en de verantwoordelijken van de kerk moeten aannemen in het geval dat ze weet hebben van dergelijke gevallen van seksueel misbruik. De manier waarop ze tot nu toe daarmee gehandeld hebben, in het geval bijvoorbeeld van bisschop Vangheluwe, die zijn twee kinderen misbruikt heeft, maar ook de houding van kardinaal Danneels, die blijkbaar niet onmiddellijk de reflex had om die bisschop te laten afzetten… Hij kon het wel zelf niet doen, maar hij had onmiddellijk natuurlijk de vraag kunnen stellen aan de paus om die bisschop af te zetten, en ook het feit dat de paus tot op vandaag geen officiële richtlijnen heeft gegeven om te zeggen: dergelijke gevallen moeten bekendgemaakt worden aan de gewone, gerechtelijke instanties. Dat wijst volgens mij allemaal op schuldig verzuim." 'Het schuldig verzuim van de paus.' Dirk Verhofstadt van Liberales. Ook interessant: onlangs verscheen bij Penguin "The case of the pope" van Geoffrey Robertson. Daarin toont Robertson met heel wat feitenmateriaal aan dat het Vaticaan kerkelijke kindermisbruikers gewoon beschermde. Intussen zijn volgens diezelfde paus de extreme atheïsten, zoals hij ze dan noemt, de oorzaak van het kwaad in de wereld en zouden ze pedofilie verdedigen. Daartegen kwam al een eerste reactie van Sonia Eggerickx van de UVV, maar ook de HVV vindt dat dit de zaken wel erg op hun kop zet. Intussen krijgt de HVV ook heel wat vragen over ontdopen. Daarover, en over de kerk in opspraak, Jacinta De Roeck van de HVV. "Ik denk dat niemand tevreden kan zijn met zoiets als pedofilie. Of dat nu in de kerk gebeurt of erbuiten. Tevreden zijn wij niet. Maar wat wel is, is dat we heel veel mensen krijgen die ons mailen, bellen of schrijven om informatie te vragen voor ontdoping. Of beter gezegd, om uit de kerk te treden. Die mensen helpen wij op een heel objectieve en transparante manier, net zoals we dat vroeger ook al altijd deden." - Ja, je zou misschien kunnen denken dat die vragen om ontdoping te maken hebben met wrevel ten aanzien van de kerk. En al hetgeen de kerk op dit ogenblik beweegt om een en ander in de doofpot te stoppen of af te remmen, of om het eigen geweten zuiver te houden. "Nu, dat klopt ook wel. Wij merken ook wel dat er altijd veel meer reacties zijn als er uitspraken gebeuren door de paus, bijvoorbeeld rond homofilie of de euthanasiewet. Nu, in het begin toen de pedofiliezaak rond ex-bisschop Vangheluwe helemaal uitkwam, hebben we ook heel wat reactie gehad. Maar de laatste tijd, zeker omdat de mensen ook een beetje het gevoel hebben dat de kerk probeert om dit in de doofpot te steken of voor zich uit te schuiven, krijgen we nog meer reacties. We merken toch wel dat de mensen wantrouwig zijn tegenover de kerk en dat ze nu zeggen: 'Nu is de maat vol, nu zetten we de stap.' Heel wat mensen waren al vrijzinnig, waren gedoopt, maar hadden zelf de keus nooit gemaakt als baby natuurlijk, die ontdopen zich. Maar er zijn ook wel een aantal mensen die ons contacteren en die zeggen: 'Kijk, wij blijven gelovig, maar we willen heel duidelijk uit dat instituut van de kerk stappen.'" - Zou je dan kunnen stellen dat het eigenlijk te maken heeft met het beeld dat men momenteel heeft, terecht of niet terecht, van de schijnheiligheid van de kerk en tegelijkertijd ook die rol van onaanraakbaar te zijn en van zichzelf te willen berechten, uiteindelijk? "Ik denk dat de mensen op dit ogenblik heel goed weten dat er een groot verschil is tussen ons strafrecht, ons burgerlijk recht, dat voor elke burger telt, en het kerkelijk recht dat de kerk hier zou willen toepassen. Als het gaat over pedofilie en over zaken die echt wel raken aan de mensenrechten en aan de rechten van het kind, dan hoort dit niet thuis binnen het kerkelijk recht. De mensen weten dat wel en hebben daar moeite mee omdat ze het gevoel hebben dat de kerk het daar wil gaan beslechten en daar wil gaan uitspreken." - Als je de ontwikkelingen bekijkt rond die kerkelijke problemen, pedofilie en alles wat er dus misgaat binnen de kerk zelf, dan zou je het gevoel kunnen hebben dat het kerkelijk instituut daar nog niet ten volle van is doordrongen. "Ze bekijken dat inderdaad heel anders. Zij hebben echt, denk ik wel, het gevoel dat ze heel eerlijk zijn als ze zeggen: 'Wij moeten dit binnen de kerk regelen.' Zij hebben blijkbaar het idee dat zij dat met recht en reden kunnen doen. Maar wij, vrijzinnige humanisten, kunnen daar echt niet achter staan. Wij vinden dat het hier gaat over een schending van de mensenrechten, erger nog, over de schending van de rechten van het kind, en dat zoiets beslecht moet worden in de rechtbanken die daarvoor bevoegd zijn." - Intussen blijft de paus met zijn vinger wijzen naar de echte schuldigen van al wat er misloopt in deze samenleving, en hij noemt ze bij naam: het zijn de extreme atheïsten. "Ik denk dat de paus één zaak vergeet. Dat is dat de atheïsten, de vrijzinnigen waar wij voor staan, de zelfbeschikking hoog in ons vaandel hebben. Maar de zelfbeschikking met alle respect voor de vrijheid van onze medemens. En de zelfbeschikking met alle respect op de eerste plaats voor de mensenrechten. Een atheïst die gaat voor mensenrechten, ik vind niet dat de paus daarover kan zeggen wat hij te zeggen heeft. Op dit moment denk ik dat dat misschien wel een lesje is dat wij kunnen leren aan de kerk in plaats van omgekeerd." Jacinta De Roeck van de HVV. Eerder in de uitzending was er Dirk Verhofstadt. Wilt u meer weten over ontdopen, dan kunt u terecht op onze redactie en bij de HVV zelf. Die vindt u allebei aan de Lange Leemstraat 57 in 2018 Antwerpen. Telefoneren kan er op het nummer 03-233.70.32. En uiteraard is er ook de website: <www.h-vv.be>. En toch ook even meegeven dat ontdopen voorlopig enkel een symbolische betekenis heeft. Het heeft geen gevolg voor bijvoorbeeld de financiering van de kerk. Ook al een doordenker… Zo, wij gaan eruit met muziek van Eels, maar volgende week zijn we er weer. FS heeft het dan over de Coöperatie, en met Dirk Draulans over "De reis van de Beagle". Volgende week maandagavond, meteen na de nieuwsflash van 20.00 uur op Radio 1. Nog een fijne avond en graag tot dan. Dáág. |
