| STANDPUNT: Tussen wens en arrestatie staan praktische bezwaren in de weg |
|
De befaamde wetenschapper en atheïst Richard Dawkins wil de paus laten arresteren wegens zijn betrokkenheid bij de pedofilieschandalen die de Rooms-Katholieke Kerk teisteren. Moreel gezien is dit inderdaad een optie, omdat men de paus schuldig verzuim zou kunnen ten laste leggen. Steeds meer wordt duidelijk dat de paus schriftelijk op de hoogte werd gebracht van misbruiken, en dat hij deze niet meldde aan de officiële instanties. Integendeel, hij hield het potje intern gedekt en liet de kinderen aan hun lot over. Iedere burger, of hij een topfunctie bekleedt bij een religieuze instantie of niet, heeft de plicht om misdrijven aan te geven bij de overheid. God kan daarbij niet fungeren als alibi. Er staan echter wel enkele praktische en/of juridische bezwaren in de weg van een eventuele arrestatie. De paus is immers het soevereine hoofd van de spirituele entiteit die we de Heilige Stoel noemen. Deze Heilige Stoel is een internationaal rechtssubject, dat optreedt voor Vaticaanstad. Haar status werd dus niet verkregen op basis van territorialiteit, zoals dat bij de meeste erkende staten het geval is, maar op basis van het feit dat deze entiteit beschouwd wordt als een rechtssubject dat internationale verdragen kan afsluiten en diplomatieke vertegenwoordigers afvaardigt naar andere landen, de zogenaamde nuntiussen. Wanneer de Vaticaanse nuntius in België op het matje zou geroepen worden voor de uitspraak van kardinaal Bertone dat er een verband zou zijn tussen pedofilie en homofilie, dan is dit een erkenning van de Heilige Stoel als internationaal rechtspersoon. Toen de Verdragen van Lateranen uit 1929 tussen de Heilige Stoel en Italië internationaal erkend werden, was dit een erkenning van de Heilige Stoel als internationaal rechtspersoon. Dergelijke daad van erkenning heeft volkenrechtelijke gevolgen en zal er meer dan waarschijnlijk voor zorgen dat de paus beschouwd wordt als een staatshoofd dat recht heeft op onschendbaarheid. Ook al is dat staatshoofd autocratisch – de paus staat aan het hoofd van zowel de wetgevende, de uitvoerende als de rechterlijke macht – en staat hij boven zijn eigen wetten (princeps legibus solutus). Soms wordt de Heilige Stoel ook Vaticaanstad genoemd, maar het is duidelijk dat de Heilige Stoel internationale verdragen afsluit - bijvoorbeeld met de Verenigde Naties - en niet Vaticaanstad. Deze dubbelzinnige situatie heeft tot gevolg dat de Heilige Stoel de status van land heeft als permanente waarnemer binnen de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties. De Rooms-Katholieke Kerk heeft op die manier een onterecht voordeel op andere levensbeschouwingen en het is voor mij duidelijk dat hiermee het principe van Kerk en Staat op het hoogste niveau, namelijk dat van de Verenigde Naties, geschonden wordt. De Heilige Stoel zegt haar neutraliteit te willen bewaren op politiek vlak zodat haar spirituele missie onaangetast blijft, maar in de praktijk zien we dat de Heilige Stoel haar morele gewicht wel degelijk politiek gebruikt. De Heilige Stoel neemt immers met quasi-staatsstatus deel aan de hoofdzittingen van de internationale VN-conferenties die georganiseerd worden door de Algemene Vergadering of door de ECOSOC. Ook binnen de geledingen van de ECOSOC laat de Heilige Stoel, hoewel louter drager van een waarnemersstatuut, op uiterst geraffineerde wijze haar invloed gelden. Door systematisch pionnen te plaatsen binnen conservatieve katholieke ngo’s met consultatieve status binnen de voorbereidende vergaderingen op door de ECOSOC georganiseerde VN-conferenties, slaagt de HeiligeStoel er geregeld in om, geholpen door de vigerende consensusregeling binnen de Verenigde Naties, de Actieprogramma’s van die conferenties in conservatieve zin bij te sturen of gewoonweg te blokkeren. Voorbeelden van dergelijke politieke activiteit zijn ondermeer te vinden bij de VN-Conferentie van Caïro over Ontwikkeling en Bevolking (1994), de VN-Vrouwenconferentie van Peking (1995) en de VN-Kindertop van New York (2002). Staatshoofden kunnen inderdaad vervolgd worden wanneer zij hun ambt neerleggen, maar gezien het feit dat een paus meestal regeert tot aan zijn dood, wordt deze optie weinig waarschijnlijk. En als de paus toch vroeger zou aftreden, moet er nog steeds een procureur gevonden worden die een onderzoeksrechter wil gelasten in het kader van de internationale wetgeving rond misdaden tegen de menselijkheid, waarin ook verkrachting, seksuele slavernij en andere vormen van seksueel geweld met vergelijkbare zwaarte zijn opgenomen. Maar dan nog is de mogelijkheid meer dan reëel dat de paus diplomatieke onschendbaarheid zou aangeboden krijgen in een bevriend land.
De paus arresteren is moreel gezien een optie, maar misschien geen realistische. |
