HVW - HVR

Uitz.: 21.06.10

Opn.: 17.06.10

Real.: FS/VW

Beginwijs

--

Goedenavond luisteraar en welkom in HVW. Vandaag hebben we een bijdrage van het VF over armoede. Straks meer daarover, want we starten met onze privacy. Van Raf Jespers verscheen zopas het boek “Big Brother in Europa”, waarin hij het heeft over de verregaande maatregelen die worden genomen, omwille van veiligheid of commercie, maar waardoor er van onze privacy eigenlijk niet veel meer overblijft. Nochtans is het recht op privacy een fundamenteel mensenrecht! Raf Jespers:

Het is een recht dat in de Grondwet staat en ook in het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Het is een recht dat in het leven is geroepen als reactie op de absolutistische regimes van twee eeuwen geleden omdat men vond dat mensen in alle vrijheid moesten kunnen leven. Ook na de Tweede Wereldoorlog, als reactie op het fascisme, is dat nog eens in enkele internationale verdragen vastgelegd. Dus het is geen vodje papier. Het is een ernstige zaak dat de mensen in alle vrijheid kunnen leven, dat hun privéleven heilig is, dat hun huis heilig is, dat hun briefwisseling niet ingekeken mag worden door de overheid of door privébedrijven.

Die privacy is erg bedreigd. Kun je enkele voorbeelden geven van recente en heel markante ontwikkelingen? Ik denk daarbij aan de overheid, maar ook aan het bedrijfsleven, hoewel de scheidingslijn niet altijd zo eenvoudig is te trekken!

De technologie heeft mogelijk gemaakt dat de bevolking te controleren is in alle opzichten. Dat is nooit geweest in de geschiedenis. Dus de technologische evolutie van de laatste vijftien jaar heeft gemaakt dat men via camera’s iedereen in de gaten kan houden. Vijftien jaar geleden was er geen enkele camera, nu hangt elke stad vol camera’s. Een belangrijke nieuwe uitvinding zijn de zogenaamde RFID-chips, dat zijn radiofrequentie-identificatiechips, zo klein als een graankorrel, die ingebouwd worden in de vervoerbewijzen van het openbaar vervoer van De Lijn, van de MIVB in Brussel, maar die ook – en dat weten de burgers eigenlijk niet – vanaf midden dit jaar in de identiteitskaarten van de Belgen ingebracht zullen worden, met daarbij de opslag van hun vingerafdrukken en een gelaatsscan. Die RFID-chips geven radiofrequentiegolven die te lezen zijn met apparaten van op afstand. Dat betekent dat elke burger die met een identiteitsbewijs rondloopt, van op een afstand van acht tot twintig meter gecontroleerd kan worden zonder dat hij het weet. Er zijn natuurlijk nog andere spectaculaire ontwikkelingen. Bijvoorbeeld de drones, de onbemande vliegtuigjes die boven betogingen of manifestaties vliegen, uitgerust met camera’s met infraroodsensoren en dergelijke om Jan en alleman te controleren die aan de manifestatie deelneemt. Ook erg markant zijn de ontwikkelingen op het vlak van de biometrie. De mens wordt volledig gescand, niet alleen de vingerafdrukken, niet alleen het gelaat, maar ook wordt er techniek ontwikkeld om te weten wie de mens is via de hartslag en de bloeddruk. Zelfs de hersenactiviteit probeert men te scannen, na te gaan door controle van de hersenen, om zo te achterhalen wat een bepaalde persoon denkt. Dat is nog een beetje sciencefiction, maar er zijn belangrijke onderzoeksprojecten die daarrond bezig zijn.

Vaak hoor je de bemerking: laat ze maar filmen, laat ze mijn data maar opslaan; als ik niets misdoe, hoef ik ook niets te vrezen. Jij bent het daar niet mee eens!

Iedereen heeft wel iets te verbergen natuurlijk, of je bent een heilige. Met wat we de laatste maanden hebben meegemaakt met de bisschoppen, zien we dat zelfs een bisschop geen heilige is. Nu, op zich is dat ook een verkeerd principe. In de Grondwet is vastgelegd dat men de privacy moet respecteren. Het is niet aan de burger om aan de overheid te zeggen waarom hij niet wil dat deze zich inmengt in het privéleven. Men zet de zaken op zijn kop. Maar men heeft wel iets te vrezen. Bijvoorbeeld mensen die politiek of sociaal actief zijn of in de vakbond actief zijn, worden opgeslagen in databanken, en als men solliciteert, dan merkt men dat men problemen heeft met zijn werk. Zo hebben we het meegemaakt met een aantal andersglobalisten die zogezegd een criminele organisatie waren, die vrijgesproken zijn voor de rechtbanken, maar een van die personen ging solliciteren op de luchthaven in Zaventem, en daar zegt men: u staat vermeld als lid van een criminele organisatie. Dus je ziet dat dat opslaan in databanken, het controleren van de mensen, het bijhouden van gegevens van mensen, het inkijken in het privéleven – dus ook in het politieke en het vakbondsprivéleven van de mensen – effectief tot problemen leidt op het vlak van vrije meningsuiting, vrije organisatie van de mensen en dergelijke.

In je boek besteed je veel aandacht aan de Europese Unie. Is het vanuit die hoek dat het grootste gevaar komt?

Ongetwijfeld! De Europese Unie zet de grote lijnen uit. Tachtig procent van alle wetgeving op dit ogenblik komt al van de Europese Unie, dit wil zeggen wordt gedirigeerd, opgelegd vanuit de Europese Unie. Dat is ook zeker het geval op het terrein van politie en justitie, waar zich dit hele verhaal van inbreuk op de privacy en op de fundamentele rechten van de burger afspeelt. Ik zal een voorbeeld geven. De Europese Unie heeft een dataretentierichtlijn uitgevaardigd. Wat betekent dat? Door die richtlijn worden de 21 EU-landen verplicht om een wet te maken die de internetproviders en de telecommaatschappijen, die de telefoons controleren, verplichten om gedurende zes maanden tot twee jaar alle persoons- en communicatiegegevens bij te houden. Dat is natuurlijk een fundamentele inbreuk op de privacy van de burgers, want alle burgers worden op die manier gecontroleerd – niet alleen de criminelen, niet alleen de migranten, maar alle burgers. Het mailverkeer van alle burgers, het surfverkeer van alle burgers, de telefoons van alle burgers worden op die manier bijgehouden. Dat komt vanuit de Europese Unie. Het is een richtlijn van de Europese Unie. Gelukkig is daar wat verzet tegen binnen Europa en heeft bijvoorbeeld onlangs het Duitse Grondwettelijke Hof de Duitse wet die die dataretentierichtlijn in een wet had omgezet, vernietigd omdat 35 000 Duitse burgers een proces hadden aangespannen voor dat Duitse Grondwettelijke Hof. Maar die hele datatetentierichtlijn illustreert hoe gevaarlijk de aantasting van de fundamentele rechten is die door de Europese Unie in gang wordt gezet.

Maar naast de maatregelen, naast die instellingen zelf, heb je het in je boek ook over de banden die er bestaan tussen die Europese instellingen en laten we zeggen technologie- en wapenbedrijven!

Ik denk dat dat een van de interessantste hoofdstukken is in het boek, in die zin dat dit niet bekend is. De Europese Unie heeft eigenlijk haar volledige veiligheidsbeleid, en ook het onderzoek van de veiligheidstechnologie, in handen gegeven van de grote wapenbedrijven, de grote technologiebedrijven en de grote defensie-instituten die in Europa bestaan. Er is een zogenaamde adviesraad met meer dan zeshonderd consultants, maar 64% van de consultants hebben banden met het bedrijfsleven, met de wapenindustrie, met de technologie-industrie. Van die zeshonderd zijn er amper acht personen die de civiele maatschappij, de ngo’s vertegenwoordigen. Dat legt de verhoudingen uit. Eigenlijk heeft Europa het hele veiligheidsbeleid en het veiligheidsonderzoeksbeleid gewoon geprivatiseerd en in handen gegeven van de grote Europese industrie. Dat heeft natuurlijk ook zijn gevolgen, want wat wil de industrie? Die wil winst maken. Dat is begrijpelijk, dat is normaal, maar het gevolg is dat het hele veiligheidsbeleid van Europa eenzijdig georiënteerd wordt naar technologie en technologische controle, terwijl een veiligheidsbeleid volgens mij veel ruimer moet zijn en dus ook een sociaal beleid moet inhouden, een onderwijsbeleid moet inhouden, een beleid in de wijken, en dergelijke. Maar nu is het Europese veiligheidsbeleid eenzijdig technologisch gericht omdat het gedirigeerd wordt door de belangen van de grote bedrijven, dus door de winstbelangen en niet door de sociale, maatschappelijke belangen van de Europese burgers.

In het laatste deel van je boek formuleer je een concreet voorstel voor een Europees Charter voor de bescherming van de fundamentele rechten en de privacy. Wat is zoal het belangrijkste dat daarin is opgenomen?

Ik heb in mijn boek niet alleen willen analyseren en bekritiseren, maar ik heb ook al de vraag willen beantwoorden: ja maar, wat doe je daaraan? Ik vind – en dat komt ook uit het charter naar voren – dat er een verzetsbeweging moet komen op drie niveaus. Ten eerste moet men zeggen: de fundamentele rechten moeten gerespecteerd worden. Dat zijn geen vodjes papier! Die zijn wezenlijk voor een democratische maatschappij. Ten tweede heb ik in mijn charter gezegd dat er institutionele hervormingen moeten komen, vooral op het niveau van de Europese Unie. Bijvoorbeeld moet men controle uitoefenen op de nieuwe repressie- en veiligheidsapparaten die zich in Europa aan het ontwikkelen zijn, namelijk Europol, Eurojust, Frontex, dus de belangrijkste organen. Daar is geen enkele democratische controle, noch vanuit het parlement, noch vanuit de rechterlijke macht. Dat is een tweede zaak die ik gezegd heb, dus institutionele hervormingen. En ten derde vind ik ook dat er al onmiddellijk heel concrete nieuwe maatregelen doorgevoerd kunnen worden. Bijvoorbeeld geen bijkomende camera’s meer, tenzij men echt de noodzaak daarvan kan aantonen. Bijvoorbeeld ook dat men, wanneer er nieuwe technologie ontwikkeld wordt, garandeert dat die privacyveilig zijn. Een ander concreet voorstel dat ik doe, is dat die dataretentierichtlijn van Europa onmiddellijk wordt ingetrokken. Ik denk dat dit charter, dat een soort platform is, een goede basis vormt om stilaan weer een tegenbeweging op gang te brengen. Ik denk dat er echt een probleem is rond de ontwikkelingen van de rechten en vrijheden in Europa.

Tot zover nog Raf Jespers. Zijn boek “Big Brother in Europa” is een uitgave van EPO en is te koop in de goede boekhandel. Zo dadelijk heeft Viona Westra het over armoede, maar eerst muziek:

MUZIEK

VF

Daarmee zijn we aan het eind van HVW. Samenstelling en presentatie waren van VW en FS. De tekst van dit programma kun je bestellen bij de Humanistisch-Vrijzinnige Vereniging, Lange Leemstraat 57, 2018 Antwerpen. Tel. 03 233 70 32. En over enkele dagen vind je de tekst ook op h-vv.be, waar je de uitzending nog even kunt herbeluisteren.

Volgende week zijn we er weer en dan praat KVD met Sonja Eggerickx over dalits en is er ook een bijdrage over “Alice in Wonderland”.

Dit was het wat ons betreft. Nog een goede avond en graag tot volgende week!

Muziek:

10”       High Heels – Sakamoto                                    Sakamoto                    262975

1’20”     Police on my back – The Clash             E. Grant                                   CBS 463364 2