HVW – HVR

Uitz.: 14.12.09

Opn.: 10.12.09

Real.: Frank Stappaerts / Viona Westra

Beginwijs

--

Goedenavond luisteraar en welkom in HVW. Vandaag praat Viona Westra met David Dessers. Hij schreef, samen met Matthias Lievens, “Gebroken vitrines. De andersglobalisten tien jaar na Seattle”. Straks meer daarover, want we starten met de uitreiking van de jaarlijkse prijs van de Liga voor Mensenrechten. Plaats van het gebeuren was het Gentse Gerechtsgebouw. Voor het eerst werd de prijs uitgereikt aan een magistraat, aan vrederechter Freddy Evers. U hoort hem heel even met een fragment uit zijn dankwoord.

… een onafhankelijke en vooral een humane dienstverlenende justitie onder de aandacht wil brengen, dan kan ik met die prijs wel leven. Maar ik zou hem bovenal willen opdragen aan alle anonieme rechters die waar dan ook in hachelijke omstandigheden, op risico van hun job kwijt te raken, op gevaar van hun leven soms, niet toegeven aan welk danige druk en bedreigingen vanwege corrupte politieke leiders of machtige belangen.

Advocaat Jos Vander Velpen is voorzitter van de Liga voor Mensenrechten. Na de plechtige uitreiking van de prijs polsten we hem, in het Gerechtsgebouw, over het waarom van de keuze voor een magistraat.

Momenteel woedt een discussie en een debat over de hervorming van justitie, en ligt justitie onder vuur bij de publieke opinie. Wij vonden het op dit ogenblik heel erg belangrijk om voor de eerste keer onze mensenrechtenprijs toe te kennen aan een magistraat die model staat voor een justitie met een menselijk gezicht. Dat wil zeggen een justitie, een gerecht dat open is, dat sociaal bewogen is, dat onafhankelijk is en dat democratisch controleerbaar is. Dat zijn juist de kernwaarden die Freddy Evers heeft verdedigd gedurende zijn hele loopbaan en die hij ook heeft verdedigd als woordvoerder van Magistratuur en Maatschappij, een progressieve denktank van magistraten. Wij willen die kernwaarden in het daglicht stellen, nu dit debat over de hervorming van justitie woedt. Want sommigen dromen van een soort nieuwe Napoleon, die autoritair en halsoverkop het hele huis van justitie hervormt en omtovert tot een soort bedrijf, een normaal bedrijf conform de markt, gericht op de markt. Maar wij zeggen: neen, het gerecht is geen normaal bedrijf, het gerecht is geen koekjesfabriek, het gerecht moet niet alleen beoordeeld worden op rendement en efficiëntie.

Freddy Evers was een vrederechter. Vrederechter was hem op het lijf geschreven, hoorde ik!

Dat is zo! Het paste hem als een maatpak. Waarom? Omdat hij als vrederechter het recht en het gerecht dichter bij de burger kon brengen. Hij deed dat ook letterlijk! Hij ging bijvoorbeeld zeer vaak bij de mensen aan huis, mensen die in conflict lagen met elkaar. Hij deed een plaatsbezoek en hij probeerde dan te bemiddelen. Heel vaak kwam hij tot een billijke oplossing, een oplossing die goedkoop en snel was. Dat is natuurlijk een enorme kwaliteit voor een rechter. Ook omdat Freddy Evers als vrederechter altijd de menselijke waardigheid centraal heeft gesteld. Voor hem waren alle mensen gelijk, rijk of oud, een rijke dame uit Latem of een arme alleenstaande vrouw uit een Gentse volkswijk. Hij behandelde iedereen evenwaardig en vooral met grote waardigheid.

Een justitie met een menselijk gelaat!

Dat is wat wij willen dat justitie wordt in de eenentwintigste eeuw!

MUZIEKJE

Freddy Evers, we zijn hier in het Gerechtsgebouw van Gent. Zonet is hier de prijs van de Liga voor Mensenrechten uitgereikt, aan jou, aan een magistraat, aan een vrederechter, en ik hoorde onder meer: “Vrederechter is Freddy Evers op het lijf geschreven”!

Om te beginnen natuurlijk, het is een prijs die me overvalt, die natuurlijk ook wel afstraalt, zoals ik gezegd heb, op Magistratuur en Maatschappij, de vereniging waarmee we toch altijd geprobeerd hebben om wat nieuwe ideeën in justitie binnen te brengen. Nu, als men dat zegt over de vrederechter, ik ben ook rechter geweest in de rechtbank van eerste aanleg. Naar mijn aanvoelen zou iedere rechter meer vrederechter moeten zijn, want niets staat in de weg om op die manier te werken. Maar men doet het niet, die mentaliteit is er niet, en dat is jammer. Het voordeel van een vrederechter, zoals we hem nu kennen, is dat die gemakkelijk de mensen bij zich kan roepen rond de tafel, de discussie met de mensen kan voeren. Helaas doen ook niet alle vrederechters dat. Het is allemaal niet zo eenvoudig als dat. Je moet niet zeggen dat de vrederechters het allemaal perfect doen, want dat is helaas niet zo! Er zijn op alle echelons magistraten die keihard hun werk doen, maar de vraag is: is het op de goede manier? Kan het naar de samenleving toe niet op een klantvriendelijker manier? Op een manier waardoor de mensen meer vertrouwen gaan hebben in justitie? Dat is eigenlijk de grote vraag die je moet stellen.

Een klantvriendelijke manier, zeg je! Daarnet sprak je ook, pleitte je voor een onderhandelde oplossing, beter dan formeel rechtspreken en het toepassen van de regels!

Nu, er zijn een aantal materies waar je niet kunt vermijden dat de gewone procedure, het hele juridische spel gespeeld wordt. Maar ik ben ervan overtuigd dat in een heleboel problemen, waar laten we zeggen de gewone mensen – en dat is wel in de meerderheid van de zaken – betrokken zijn, je eerst moet proberen om daaruit te geraken door een dialoog. Door bij de mensen die eigenlijk met elkaar niet meer overeenkomen, over welk danig probleem hé, toch te proberen de dialoog opnieuw op gang te krijgen en uiteindelijk met de juridische sturing van de rechter tot een oplossing te komen. Daarom niet echt juridisch, maar zonder juridische dommigheden te doen, toch proberen om voor de mensen een aanvaardbare oplossing te bieden waarin beide partijen zich kunnen vinden en waarbij ze ook het gevoel hebben dat ze zelf hebben meegewerkt aan de oplossing. Dat is iets heel anders dan na een maand of twee maanden een vonnis in de bus te krijgen waar je eigenlijk niet meer begrijpt waar het over gaat, omdat je je eigen standpunten daar soms niet meer in terugvindt.

Je werd ook een vurige verdediger van het vrije woord genoemd! Voor magistraten is het uiteraard niet zo evident dat ze naar buiten treden. Jij deed dat wel! Heb je vaak negatieve reacties gekregen?

Negatieve reacties? Er heeft nooit iemand me iets in de weg gelegd. Ik heb ook altijd geprobeerd te zoeken waar de grenzen lagen. Ik denk niet dat ik daar ooit over gegaan ben. Maar negatieve reacties? Ja! De meerderheid van de magistratuur staat niet zo achter de ideeën waar ik voor sta. Gelukkig een groot deel wel. Dat is niet altijd geweten, maar dat is natuurlijk wel iets waarmee men misschien meer naar buiten moet komen. De problemen bij justitie hebben volgens mij voor een groot stuk te maken juist met het afsluiten van de hele bedrijvigheid. Ik vind dat je de mensen moet uitleggen waar justitie mee bezig is. Dat ook rechters naar buiten moeten komen en zeggen waar ze mee bezig zijn, wat hun problemen ook zijn. Als je een dialoog aangaat met de samenleving, hoor je ook wat die samenleving verwacht. Niet dat je de samenleving achterna moet lopen, daar gaat het niet over, maar je moet wel een aantal pijnpunten kunnen capteren en daar iets aan doen. En dat noem ik die klantvriendelijkheid ook.

Recht en rechtvaardigheid, zal het ooit samen te brengen zijn?

Dat zal nooit samen te brengen zijn, om de goede reden dat rechtvaardigheid ook niet zo’n universeel begrip is. Naargelang je ideologische, je filosofische achtergrond heb je daar andere ideeën over. Wat een rechter alleen kan doen, is zich een bepaald beeld vormen van die samenleving waarin hij werkt, daar proberen in die rechtlijnigheid oplossingen te zoeken en consequent te zijn met zichzelf. Je zult mij nooit horen zeggen dat iedereen moet denken zoals ik, maar ik wil wel denken zoals ik denk!

De vrijheid om te denken zoals je denkt! Dat was nog Freddy Evers, nadat hij de jaarlijkse Prijs van de Liga voor Mensenrechten in ontvangst had genomen. Zo dadelijk Viona Westra en David Dessers over tien jaar andersglobalisten. Maar eerst muziek.

MUZIEK

VW

MUZIEKJE

Daarmee zijn we aan het eind van HVW. Samenstelling en presentatie waren van VW en FS. De tekst van dit programma kun je bestellen bij de Humanistisch-Vrijzinnige Vereniging, Lange Leemstraat 57, 2018 Antwerpen. Tel.: 03 233 70 32. En over enkele dagen vind je de tekst ook op h-vv.be.

Volgende week zijn we er weer en dan hebben we het over een ecologisch eindejaarsfeestmaal en is er ook een verslag van het WF over hun beleidsweekend.

Muziek:

10”       High Heels – Sakamoto                        Sakamoto        262975

20”       Nothing To Fear – C. Rea                     C. Rea              4509-90995-2

2’10”     Dignity – B. Dylan                    B. Dylan           CKA-735795