Opname : 07.02.08

Uitz.: 11.02.08

Samenst.: KVD / VW

Muziek :

10” Signe E.Clapton E.Clapton 9 45024-2 1’00 Guyamas Sonora Beirut Z.Condon CAD 2732CD 10” Smooching M.Knopfler M.Knopfler 518 327-2 1’00 Lo que vendra A.Piazola A.Marcucci / Ensemble Piacevole CCS 17298 1’00 Tango 1 A.Piazola A.Marcucci / Ensemble Piacevole CCS 17298 2’00 Tango 2 A.Piazola A.Marcucci / Ensemble Piacevole CCS 17298

Goedenavond. En welkom bij HVW. Met daarin twee onderwerpen. Het VF heeft het over poëzie. Viona Westra brengt enkele stukjes poëzie en wat informatie over de literaire activiteiten binnen het VF. Maar we hebben ook aandacht voor jongeren en geweld. Want daar is nog heel wat werk aan de winkel. Frans Swartelé en Koen Fossey leggen ons het hoe en waarom uit van de affichecampagne ‘Jongeren tegen geweld… geweldig’. We trokken naar het Kinderrechtenhuis in Alken en lieten hen tekst en uitleg geven…

‘Jongeren tegen geweld… Geweldig’ is een affichecampagne die jongeren moet sensibiliseren tegen geweld. De campagne mikt op onderwijs en jeugdwerking en reikt middelen aan om een en ander bespreekbaar en beheersbaar te maken. Want jongeren hebben een kwalijke reputatie als het over geweld en baldadigheid gaat. Ten onrechte vindt Frans Swartelé, gepensioneerd leraar sociale school en vandaag voltijds vrijwilliger in het Kinderrechtenhuis in Alken. Koen Fossey is grafisch ontwerper en onderwijsmensen kennen hem als de vormgever van het tijdschrift ‘Klasse’. Samen zijn zij de motor achter de campagne ‘Jongeren tegen geweld… Geweldig’. Een campagne die ook de volle steun kreeg van Jeugd en Vrede. Wij trokken naar het Kinderrechtenhuis in Alken en vroegen al meteen naar het hoe en waarom van die samenwerking.

Koen en ik, wij hadden een affichereeks ontworpen, een tentoonstelling ‘Jongeren tegen geweld’ en Jeugd en Vrede vond dat eigenlijk een heel mooie tentoonstelling en die heeft dan 10 van de 20 affiches geselecteerd om in Vlaanderen op grote schaal te verspreiden. En daar zijn we dan bondgenoten geworden. Dat hebben we dan samen gerealiseerd.

‘Jongeren tegen geweld… Geweldig’ Misschien een beetje uitleg daar rond ?

Wij willen de negatieve beeldvorming t.a.v. jongeren doorbreken. De samenleving zegt dikwijls : ‘Het zijn jonge mensen, en ze zijn gevaarlijk. En oei oei oei, en geweldplegers en ge moet ervoor oppassen.’ Ouders die verlangen naar toenemende repressie. Wij zeggen : ‘Neen, vrienden, wij kunnen zonder de jongeren niet. Die jongeren zijn ook tegen geweld. En jongeren zijn geweldige jongeren.’ En wij willen dus jongeren op een positieve manier betrekken in de strijd tegen geweld. Dus negatieve beeldvorming ombuigen.

Maar hoe doe je dat dan ?

Ja, dat is natuurlijk geen eenvoudige opdracht. Het hele project ‘Jongeren tegen geweld’ heeft… Wij bieden aan scholen, jeugdwerken, een 3-trapsraket. Het eerste wat we doen is jongeren bevragen : ‘Wat zijn uw ervaringen met dagdagelijks geweld ? En hoe ga je daarmee om ?’ Het tweede, we bieden een tentoonstelling aan, zodanig dat jongeren, laat me zeggen, via de tentoonstelling geconfronteerd worden met alle mogelijke aspecten die met geweld samenhangen. En te derde bieden wij een vormingspakket aan.

Mensen die willen werken met jongeren rond geweld, wat mogen die verwachten via dat pakket ? Wij hebben bvb. met de bokser Abdel Wallabi, dat is een…, iemand die zelf als jongen een… nogal een, ja, gewelddadig was. Die sloeg iedereen neer en tot dat ze tegen hem zegden : ‘Ja, maar Abdel, vriend, dat kan zo niet. Waarom wordt ge geen bokser ?’ En dan is ie gaan boksen en dan ontdekte hij het verschil tussen geweld en sport. En merkte ie dat geweld jongeren uit mekaar sloeg, mensen uit mekaar slaat en dat sport mensen samenbrengt. En die geeft nu prachtige … Die kwam op zeker ogenblik in het Belgisch olympisch team en die brengt dus een prachtige getuigenis over hoe hij via sport van een gewelddadige jongeman naar een beheerst, respectvol iemand gegroeid is. En dat wordt dan opgevolgd door een boksles die… is dan pedagogisch geweldig goed en wordt er een uur met jongeren gebokst. Of een andere mogelijkheid is bvb. de sociale politie Hasselt die komen getuigen over hoe zij geconfronteerd worden met bvb. geweld tegen jongeren in gezien of geweld tegen jongeren op straat en hoe zij daarmee omgaan. Met welk soort conflicten ze dan geconfronteerd worden. Wij bieden dus al een traject aan. Degenen die meedoen in het project die engageren zich eigenlijk al voor, laat me zeggen, minstens 2, 3 maanden om onderbroken rond het thema te werken in de school. Dus de bevraging, de terugkoppeling, de tentoonstelling, het vormingspakket. Het is een serieus traject.

Scholen en organisaties die misschien geen tijd hebben om zo intensief eigenlijk rond geweld te werken kunnen wel beroep doen op de affiches, dacht ik, hé. Dan kom ik een beetje bij jou terecht, Koen. Ja, de affiches hangen hier tegen de muur, ik kan ze dus zien. Ze zijn alleszins zeer kleurrijk. Ik sta hier voor die affiche rond cyberpesten. Eens eventjes vertellen wat de luisteraar daar eigenlijk te zien krijgt, hé.

Wel, we hadden van bij de aanvang een heel specifieke doelgroep, 14- tot 19-jarigen en weet je als illustrator dat je met straffe beelden moet komen. Voor die jongelui. De affiche daarnaast is wat klassieker opgebouwd, zoals je dat in een eerste instantie zou doen. Maar voor de affiche cyberpesten dacht ik, ik ga mijn gsm rechtstreeks in scannen met bebloede vingers en als je dat eenmaal op computer hebt, dan kan je daar mee verder werken. Met het duivelse aspect wat verder uitgewerkt met horentjes en een staartje. Dus je ziet in het schermpje ook nog eens een meisje met een heel angstig gezicht en we zien de titel : ‘I’m going to get you.’ Dat zijn allemaal dingen die je op het eerste zicht niet ziet, maar bij nader toezien kan je die daar uit halen. En kan je die linken aan de verschillende slogans die op de affiche staan.

Ja, die slogans misschien eens overlopen wat daar staat. Het zijn een aantal trefwoorden uiteraard die rechtstreeks verwijzen naar cyberpesten, hé ?

Cyberpesten, steaming, frustratie, machogedrag, bendevorming, experimenteren, … Het zijn ook thema’s die in Klasse regelmatig aan bod komen. Ik illustreer die voor Klasse. Dus die bagage was al wel aanwezig. Dat is wel belangrijk om van daaruit te vertrekken.

De affiche die er naast hangt. Die springt ook in het oog. En ook eens eventjes bekijken wat er allemaal op te vinden is.

Wel, het centrale zinnetje is een echte uitspraak van een jongetje van 7 jaar : ‘Ik ben een pispot. Later wil ik bommenwerper worden.’ Dus duidelijk een kereltje wat nu in een slachtofferrol zit, maar die nu al aan later denkt, wanneer hij het heft in handen zal nemen. En daarbij dan het beeld van de vallende bom. Met nog een doodshoofdje erop om het wat sterker te maken.

Ja, er wordt ook verwezen naar de mogelijke gevolgen precies van geweld. Ik zie lichamelijk, geestelijk en sociaal geweld. Is dat…, is dat nu iets dat jongeren inderdaad ook zo zien, die gevolgen ? Lichamelijk, geestelijk en sociaal ?

Dat weet ik eigenlijk niet. Zij hebben daar alleszins diepgaande gesprekken rond. En zelf wacht ik nog wat op de uitslagen van die verschillende enquêtes. Ik ben echt heel benieuwd. De dingen die ik tussentijds opvang zijn toch wel spectaculair, vind ik. Er is ook een affiche die heel treffend is, die bijna speels is, die ‘Jongeren tegen geweld… geweldig’ staat er overal op, maar ‘kwetsbaar als visjes in een mixer’, ja, het gaat er dus over dat jongeren kwetsbaar kunnen zijn. Ook daders ?

Uiteraard, hé. Jongeren zijn heel kwetsbaar, ondanks hun stoere gedrag. Wat dat betreft worden heel veel leugens verkocht, uiteraard, door de commerciële wereld. Ik vind dat wij allemaal, vierkant achter jongeren moeten staan in vertrouwen maar hen ook ondersteunen in al die dingen, heel belangrijk.

Uit het onderzoek blijkt ook dat vele jongeren, laat ons zeggen, én slachtoffer én daders zijn. Het is niet een vorm van het een of het ander. De beide aspecten, soms zijn ze slachtoffer, soms zijn ze dader. En wij willen ook zowat het taboe daarvan wegnemen in het kader van dit project, zeggen, vrienden goed, het leven zit nu eenmaal zowat in mekaar en je moet niet vragen… Een mens is niet heilige of bandiet, of zoiets, neen, de twee aspecten zitten erin.

Ik zie daar begrippen verschijnen als racisme, drugs, alcohol, enz. uitsluiting. Dat soort van dingen. Worden jongeren daar veel mee geconfronteerd ?

Ik denk het wel. En die onderste zin is voor mij heel belangrijk : ‘Wat doen we met jongeren die dreigen uit de boot te vallen ?’ Ik vind dat we daar toch zeker onze verantwoordelijkheid moeten nemen.

Dan verwijs je ook waarschijnlijk naar kansarmoede, hé ? Omdat kansarmoede misschien toch een belangrijke factor is i.v.m. het ontstaan van geweld.

Ten eerste, alle jongeren zijn kwetsbaar en ten tweede een grote groep jongeren, minstens 30 % wordt daar bijna dagelijks mee geconfronteerd. En dus in die zin, dat is, dat trekt ook echt de aandacht op de maatschappelijk kwetsbaarheid van jongeren in de moderne samenleving en opduikt onder diverse vormen : eenzaamheid, ruzie thuis, kansarmoede, niet mee kunnen, uitsluiting, drugs en alcohol, racisme, … Laat me zeggen, dat is een groot probleem.

Zeg je nu ook meteen dat je als je gaat werken rond jongeren en geweld dat je niet alleen oog moet hebben voor de ingesteldheid bij jongeren maar dat er ook iets moet veranderen in de samenleving

Dat zou ik denken. Dat spreekt vanzelf. Laat me zeggen, er moet vooral naar de samenleving toe gewerkt worden. Indien de samenleving er niet in slaagt racisme te verbannen of indien die samenleving er niet in slaagt het fenomeen van vechtscheidingen te herleiden en indien de samenleving er niet in slaagt, laat me zeggen, te zorgen dat jongeren niet uitgesloten worden of ten onder gaan aan drugs en alcohol, ja, dat is zeker de bedoeling van deze affichereeks. En het project dat erbij hangt is dus na te denken of er, laat me zeggen, hoe de samenleving ook mede verantwoordelijk is voor talrijke vormen van geweld en ook hoe ze vele jongeren kwetsbaar maakt. Met de jongeren gaan we nadenken over : vrienden, wat moet er ook niet alleen in u veranderen, maar wat moet er ook maatschappelijk veranderen ?

Frans Swartelé en Koen Fossey namen ons mee langs de affichereeks ‘Jongeren tegen geweld… Geweldig’, een affichereeks om met jongeren na te denken over geweld. Met een gratis educatief pakket. Bedoeld voor het onderwijs en in de jeugdwerking. Meer informatie daarover kan u vinden via de website van het Kinderrechtenhuis : www.kinderrechtenhuis.be. Doen, zou ik zegen…

‘Guyamas sonora’, muziek van de groep Beirut. En dat brengt ons meteen bij de bijdrage van het VF. Poëzie, dus. En stel ons gerust, Viona, in elk van ons schuilt dan toch iets van een dichter ?

Gedichtendag… Behoud de begeerte… Saint Amour… een greep uit de poëtische evenementen die het land doorkruisen tijdens de tweede winterhelft. Dat gebeurt met pauken, gejubel, grote namen, stevige sponsors en veel media-aandacht. Heerlijk. Maar daardoor vergeten we dat in kleinere hoeken en in alle stilte ook nog poëzie wordt gebracht en goede literatuur wordt gekoesterd. Het Vermeylenfonds zelf bruist vaak van dichterlijke momenten. In Vilvoorde bv. Ging de voorbije maand het jonge volkje aan de slag. Tussen 8 en 12 moesten ze zijn en ze brachten de pen in de aanslag over het thema “licht”. Dat gebeurde verscholen achter mooie pseudoniemen… loverboy… burnout… yoys of lady diva…

Het werd een hele waslijn vol ontboezemingen, ook in de echte zin van het woord en de jury had het niet gemakkelijk om daar het allerbeste uit te halen. 5 winnaars op het schavotje, 9 laureaten en de vele anderen die hun schrijfangst overwonnen hadden en niet met lege handen naar huis mochten… wat wil je meer… Het mooiste zinnetje uit al die gedichten was ongetwijfeld: “ik praat graag met het licht”.

Ik zat de verkeerde pagina’s van de krant te lezen en kwam Wilfried Adams tegen… een tijdgenoot van op de universiteit. Maar hij had het gevecht tegen de dood opgegeven… net 60 geworden. Hij was Néerlandicus, étudiant terrible uit de jaren 60…Vanaf 1970 publiceerde hij poëzie in de bundels “graafschap”, “geen Vogelkreet de roos”, “aanspraak”, “Uw afwezigheid”, “Dicta Dura”. Hij was een diepgraver, iemand die zijn ervaringen verrassend kon formuleren, meesterlijk in het bespelen van het rijm… iemand die ook dagelijks geconfronteerd werd met zichzelf. In 1997 verscheen bij Uitgeverij P zijn bundel “met name”, waarin leven en dood nadrukkelijk aanwezig zijn. Hieruit het korte gedicht “december”.

“Een boom is nooit zozeer als in de winter. Dan staat hij op zijn zuiverst, hard vertakt, Geen kleur die nu zijn strenge zwart uitvlakt. Hij staat daar, louter boom, alsof een kind er Met watervlugge vingers en verrukt Al wat er niet toe deed, heeft afgeplukt.”

In “De Nieuwe Gemeenschap”, het blad van het Vermeylenfonds, vind je telkens een inlegvel met een gedicht. Op de achterzijde meer informatie over schrijver en werk. Het is een traditie die nauwgezet en met heel liefde werd ingevuld door Raymond Vervliet, doctor in de vergelijkende literatuurwetenschap en aanbidder van het mooie woord. Toen Raymond op rust ging, nam Peter Benoy vorig jaar de fakkel over. Hij stond ooit op de barricades van het cultureel front in de jaren 70 en 80. Hij studeerde theaterwetenschappen. Het reizend volkstheater werd zijn domein… Het mondde uit in Theater Zuidpool en in heel veel poëtische toneelbewerkingen. Benoy zoekt de troubadour achter de dichter, de poëzie zelf van het gedicht, zonder onder te gaan in gekunstelde acrobatie. In het recente nummer van De Nieuwe Gemeenschap kiest hij voor een gedicht van Bart Meuleman, een dichter die herkenbaarheid en vervreemding eigenaardig genoeg perfect combineert

Ook Vermeylenkring Brussel laat de literatuur niet los. Jaarlijks sluit het zich aan bij het literair Parcours in de zomer. Maar in het vroege voorjaar, dit jaar op 6 maart, staat de Avond Literatuur op het programma, in samenwerking met BOCO, een actieve pluralistische vereniging binnen het gemeenschapsonderwijs. Vorig jaar kwam kader Abdellah op bezoek voor een honderdtal leerlingen uit het middelbaar onderwijs, maar ook fervente oudere lezers. Dit jaar is het de beurt aan Annelies Verbeke. Sinds 2003 gaat het voor haar in stijgende lijn… van jonge belofte tot auteur die haar talent al ruimschoots heeft bewezen, en niet alleen in haar debuutroman “slaap”, maar ook in scenario’s en filmbewerkingen. In 2004 vinden we haar naam terug op de longlist van de AKO-literatuurprijs. Sindsdien verscheen “reus” en kan je ook haar columns lezen in verschillende dagbladen en tijdschriften. En wie gisteravond naar “gulliver” luisterde op radio 1, hoorde haar stem in de rubriek “mensjes”. Want ook daar is ze sterk in: korte, krachtige verhalen, vaak wat cynisch en nuchter verrassend. Dat talent toont ze ook in haar nieuwe publicatie “groener gras”, een verhalenboek uitgegeven bij De Geus. Wie haar live wil meemaken kan op donderdag 6 maart om 20u terecht in het Lyceum Martha Somers in Laken. Je kunt er gratis in. Wie deze informatie graag opnieuw beluistert of naleest, kan terecht op onze website www.vermeylenfonds.be. Veel plezier ermee!

Dank je wel, Viona. En daarmee zit deze aflevering van HVW erop. Uw reacties kan u zoals steeds kwijt op onze redactie. Dat is HVW Lange Leemstraat 57, 2018 Antwerpen. Telefoneren kan op nummer 03/233.70.32 En uiteraard is er ook de website : www.vrijzinnighumanisme.be. Zo, wij gaan eruit met muziek van Mark Knopfler op de achtergrond, maar volgende week kunt u ons weer horen. Het WF praat dan met Sven Gatz over bier als cultureel erfgoed. Jawel… En met Hilde Léonard praten we nog wat door over jongeren en geweld op school. Volgende week maandagavond verneemt u er meer over, meteen na de Nieuwsflash van 20.00 op Radio 1. Fijn dat u luisterde en graag tot dan. Daaaaaag.