| Jacinta De Roeck over euthanasie |
|
HVW – HVR Uitz.: 14.02.11 Opn.: 10.02.11 Real.: Frank Stappaerts/Viona Westra Jacinta De Roeck over euthanasie / VF: Wikileaks Beginwijs -- Goedenavond luisteraar en welkom in HVW. Straks hebben we een bijdrage van het VF. Viona Westra zal het daarin hebben over Wikileaks. Maar starten doen we met euthanasie. De laatste weken is de discussie omtrent euthanasie weer sterk op de voorgrond getreden, met woord en wederwoord, in de kranten. Maar waarover gaat het? We vroegen het aan Jacinta De Roeck, directeur van de HVV: "Wel, we merken dat we nu al acht jaar een wet hebben en we dachten dat na acht jaar de wet toch wel goed ingebed zou zijn in onze zorgsector, maar dat klopt dus niet. We merken dat er heel wat zorginstellingen zijn die nog altijd heel veel problemen hebben met het toepassen van de euthanasiewet, en dan gaat het niet zozeer over het stukje van de wet dat handelt over terminale patiënten (dat zijn patiënten die binnen afzienbare tijd zullen sterven, meestal nog een paar dagen te leven hebben), maar vooral over de patiënten die nog lang kunnen leven, bijvoorbeeld MS-patiënten, maar die vinden dat hun leven intussen ondraaglijk is geworden. Het gaat vooral over psychisch lijden. Ook voor de psychiatrische patiënt en voor de oudere mensen in zorginstellingen zien we toch dat de wet niet echt toegepast wordt op dit ogenblik. We merken vooral dat de wet toch erg tegengewerkt wordt, voornamelijk in ziekenhuizen en zorginstellingen die toch wel een beetje van katholieke stempel zijn. Die zeggen dat het leven is gegeven door God, dat het leven wordt afgenomen door God. Zij zijn er zich van bewust dat er een euthanasiewet is en ze luisteren naar de patiënt, ze laten de patiënt zijn zeg doen, de wet wordt gevolgd. Maar als er dan een terechte vraag is om euthanasie, en er is een arts die zegt: 'In dit geval kan het, want het voldoet aan de wet', en een tweede arts, zoals dat ook wettelijk vastgelegd is, zegt dat het inderdaad kan, dan zeggen die ziekenhuizen: 'Voor ons oké, maar we moeten dat eerst nog voorleggen aan ons plaatselijk ethisch comité.' Elk ziekenhuis heeft een plaatselijk ethisch comité. Dan wordt dat een beetje op de lange baan geschoven, heel vaak heel lang op de lange baan geschoven, en dan komt er altijd hetzelfde verdict: 'We horen hier die vraag om euthanasie wel, maar in ons ziekenhuis kan het niet.' Dus eigenlijk gebruiken zij een artikel uit de wet verkeerd volgens mij. In de wet staat heel terecht dat elke arts de morele vrijheid heeft om euthanasie te weigeren. Ik vind dat ook niet meer dan normaal. Euthanasie is een ingrijpende handeling, maar wat de ziekenhuizen en de zorginstellingen hier doen, is die vrijheid van de arts aan banden leggen. 'Kijk,' zeggen zij, 'in ons ziekenhuis, binnen onze muren, heeft die arts die vrijheid niet, kan hij geen euthanasie toepassen.' Die patiënten zijn daar dan al lang, zijn soms terminaal, en kunnen soms niet echt een andere arts of een andere zorginstelling vinden. Dan is er echt wel een probleem en gaat men in dat ziekenhuis over tot sedatie, dat is het in-slaap-doen van de patiënt zodat hij geen pijn meer voelt. Maar dat is geen euthanasie en is zeer zeker ook niet wat die patiënt op dat moment vraagt, want dat is het hart van onze wet, de zelfbeschikking van de patiënt, de patiënt die zelf zegt hoe hij wil sterven. Is dat euthanasie, dan is dat euthanasie. Is dat in slaap gedaan worden, dan is dat in slaap gedaan worden. Maar een ziekenhuis mag niet het een voor het andere schuiven." - Zeg je nu eigenlijk met andere woorden ook dat euthanasie in wezen geen recht is? "Euthanasie is eigenlijk geen recht, maar als er een vraag is van een patiënt en die vraag voldoet aan de eisen in de wet en er wordt, zoals dat in de wet vastgeschreven staat, een arts gevonden die zegt: 'Kijk, ik vind dit een terechte vraag, aan alle vereisten van de wet is voldaan, en ik wil euthanasie op u toepassen', dan kan dat wel. En wat de ziekenhuizen maken, zeggen van: 'Dit is geen recht, maar het is hier een dubbel verhaal'... Recht is het inderdaad niet, maar als het voldoet aan een wet, en het voldoet ook nog aan de patiëntenrechtenwet erbij, dan kan het wel een recht zijn als er een arts gevonden wordt. En in dezen worden er effectief artsen gevonden, maar zegt het ziekenhuis: Kijk, die arts mag euthanasie binnen onze muren op deze patiënt niet toepassen, punt, het kan niet.'" - Je hebt het nu over de zorgsector, over de ziekenhuizen, ook over de psychiatrische patiënten. Maar daarnaast, zo las ik in de krant, is er ook een euthanasieproblematiek in de gevangenis! "Ja, en dat is inderdaad wel een probleem! Psychiatrie is al een probleem, maar de gevangenis is nog een extra probleem. Wanneer ik spreek over een patiënt die in een gevangenis euthanasie vraagt, dan heb ik het niet over een patiënt die lichamelijk lijdt en terminaal is. Want een kankerpatiënt die terminaal is, daar is er geen probleem. Het gaat hier echt wel over een gevangene die een geestelijk lijden heeft. Zo'n patiënt moet ook euthanasie kunnen krijgen. Dan moet hij wel voldoen aan de vereisten van de wet, hij moet goed bevraagd worden en het moet heel duidelijk zijn dat het echt wel gaat om een vraag om ondraaglijk en onomkeerbaar geestelijk lijden te beëindigen, en dat er daarom euthanasie wordt toegepast. Dus dan is dat totaal niet te verwarren met wat vaak wordt gezegd, dat het hier een verkapte vorm van doodstraf is. Dat is het trouwens ook niet, want doodstraf, dat wordt opgelegd aan iemand. Hier, in dit geval, is het een gevangene die, wegens zijn ondraaglijk geestelijk lijden, vraagt om geëuthanaseerd te worden, en moet hij ook binnen alle richtlijnen van de wet vallen en moet hij ook in dit geval drie artsen hebben: een behandelende arts, een tweede arts, een lijfarts meestal, en een psychiater die zegt: 'Kijk, in dit geval is het een terechte vraag, is het echt wel een ondraaglijk geestelijk lijden, en moet dat toegepast kunnen worden.' Een gevangene heeft niet minder mensenrechten dan iemand anders." - Het woordje is nog niet gevallen, maar het was wel een essentieel woord in de recente discussie, een 'euthanasiekliniek'. Ik heb de indruk: het wordt een optie, maar niemand is er echt voorstander van! "Wij noemen het liever een levenseindekliniek. Inderdaad, het is een optie, maar niemand is er voorstander van. Wij ook niet! Maar op dit ogenblik zitten we wel met een realiteit dat er heel wat zorginstellingen zijn die euthanasie om religieuze of morele redenen weigeren. We zitten dan bijkomend nog met het probleem dat we in Vlaanderen sinds acht jaar enorm veel fusies van ziekenhuizen hebben gekregen. Dus dat wil zeggen dat, daar waar vroeger een patiënt in één ziekenhuis geweigerd werd, hij heel gemakkelijk in dezelfde stad, in een ander ziekenhuis, wel terechtkon met zijn vraag, dat nu niet meer zo is. Dat een patiënt heel vaak verhuisd zal moeten worden naar een ander ziekenhuis in een andere stad, heel wat kilometers verder. En als daar dan ook weer dezelfde fusie heeft plaatsgehad en ook daar gaat de ethische commissie van het katholieke ziekenhuis een beetje haar norm opleggen en de lat bij de euthanasievraag hoger leggen, wat volgens de wet eigenlijk niet kan, dan denken we dat er misschien weleens nagedacht moet worden over een levenseindekliniek waar die patiënt die geweigerd wordt door een behandelend arts of door een zorginstelling, dan terechtkan, waar hij op een zorgzame, goed omkaderde medische maar ook psychische manier zijn euthanasievraag beantwoord zal krijgen." - Waarom zijn jullie eigenlijk tegen zo'n levenseindekliniek? "Zo'n levenseindekliniek zou niet nodig moeten zijn. We hebben in België twee wetten die toelaten dat, als iemand terecht om euthanasie vraagt, dat het kan. Er is een patiëntenrechtenwet die zegt dat er maximale zorg moet zijn voor elke patiënt, maar dat die patiënt zijn eigen medische verhaal maximaal in eigen handen kan nemen. Als zo'n patiënt dan zegt dat hij niet meer wil leven omdat het fysiek of psychisch te zwaar is, en er is een andere wet in België - de euthanasiewet - die toestaat dat hij een einde aan zijn leven kan krijgen, dan vraag ik mij af waarom er een levenseindekliniek moet zijn. Dan hoeft dat niet! Dan kan hij eigenlijk overal terecht. Maar als er inderdaad hier in België ziekenhuizen zijn die zeggen: 'Onze deuren staan op een kier', maar die deur wordt altijd net op tijd dichtgedaan en ze passen niet toe wat de patiënt vraagt, ze geven sedatie maar een patiënt vraagt hier geen sedatie, hij vraagt euthanasie, dan denk ik dat wij een alternatief moeten zoeken." - Nu, de hele problematiek is enorm complex en verandert ook elke dag, nieuwe discussies worden geopend. Zou je nu samenvattend kunnen zeggen wat het standpunt is van de Humanistisch-Vrijzinnige Vereniging? "We zijn heel duidelijk voor een verfijning van de wet. We hebben in de wet een wilsverklaring die om de vijf jaar vernieuwd moet worden. Wij hebben hier zulke wilsverklaringen in huis, in de Lange Leemstraat, in het Karel Cuypershuis, we zien hoe snel zo'n periode om is. Een wilsverklaring kan overigens altijd herzien worden: iemand die in een wilsverklaring om euthanasie vraagt, kan morgen die wilsverklaring veranderen en zeggen dat hij geen euthanasie wil, maar sedatie of palliatieve. Dus dat kan! Dan vragen wij ons af waarom die tijdsspanne van vijf jaar er nog moet zijn. Dan is er ook een ander probleem: een arts kan weigeren, maar in de wet staat niet dat de arts verplicht moet doorverwijzen. Dus dat zouden wij ook in de wet ingeschreven willen hebben. En dan zijn er natuurlijk de twee grote uitbreidingen van de wet die wij graag zouden willen zien. Minderjarigen hebben geen mogelijkheid tot euthanasie. Ik vraag mij af waarom een achttienjarige wel kan en een zeventienjarige niet zou kunnen. Daar willen wij de wet uitbreiden, zonder leeftijd erin. Het is een team dat rond een kind staat, dat zal bepalen of de vraag van dat kind terecht is, of dat nu vijf is of zeventien is. Dus daar willen we de wet uitbreiden voor jongeren, en ook voor mensen met een onomkeerbare hersenaandoening, bijvoorbeeld dementerenden. Als we dan zien dat dat maatschappelijk leeft (doe een bevraging bij de bevolking, en zeventig, tachtig procent vindt dat de wet daar uitgebreid moet worden), wel, dan vinden wij dat de politici daar hun werk moeten doen. Voorts is er het probleem dat er zoveel zorginstellingen zijn die op dit ogenblik weigeren, die echt wel elke juridische paraplu opendoen. Wij vinden het als H-VV onze taak om met een aantal specialisten te onderzoeken of wat de ziekenhuizen doen, wel kan, en we willen proberen een goed dossier aan te leggen om daarmee naar buiten te komen en te zeggen dat de wet inderdaad geen recht is, maar als aan alles voldaan is, als alles binnen het kader van de patiëntenrechten en van de euthanasiewet past, én er zijn twee of drie artsen gevonden die zeggen: 'Dit is een terechte vraag', dan moeten we ingaan op de stem, op de vraag van de patiënt. Dat is een volgende weg die we zullen gaan. Dus je ziet, H-VV is echt nog wel nodig in het verhaal en we moeten daar met al onze netwerken, samen met juristen en artsen, met heel veel mensen met knowhow, proberen om stappen vooruit te zetten. Maar makkelijk zal het niet zijn, hoewel de maatschappij aan onze kant staat." Tot zover nog Jacinta De Roeck over de recente discussie over euthanasie. Zo dadelijk Viona Westra over Wikileaks, maar eerst "De politieke islam in Egypte", een korte persoonlijke bedenking van Björn Siffer, woordvoerder van de Humanistisch-Vrijzinnige Vereniging: MUZIEK "De Tunesische Jasmijnrevolutie is overgeslagen op Egypte. Op het Tahrirplein in Caïro zien we mannen en vrouwen betogen, mét hoofddoek en zonder hoofddoek. Godsdienst, zowat het enige waar veel mensen de Arabische wereld mee associëren, is even héél ver weg. Of toch niet? De Moslimbroederschap is prominent aanwezig in de oppositie tegen president Moebarak, maar houdt zich wat op de achtergrond. Dat ontlokt veel Egyptewatchers de bedenking dat het allemaal wel zal meevallen met de recuperatie van de revolutie door de politieke islam. Ik denk dat zij dwalen. De Moslimbroederschap zweert geweld af en kiest voor deelname aan het politieke proces, maar is het überhaupt wel verstandig om een islamitische partij op te nemen in een nieuwe regering? Hoe lang zal die islamitische partij wachten om haar religieuze voorschriften door te drukken? Ten koste van vrije meningsuiting. Ten koste van gelijkberechtiging van vrouwen. Ten koste van vrijheid. De toekomst zal het leren…" MUZIEK VF Daarmee zijn we aan het eind van HVW. Samenstelling en presentatie waren van VW en FS. De tekst van dit programma kun je bestellen bij de Humanistisch-Vrijzinnige Vereniging, Lange Leemstraat 57, 2018 Antwerpen. Tel. 03-233.70.32. En over enkele dagen vind je de tekst ook op <h-vv.be>, waar je de uitzending nog even kunt herbeluisteren. Volgende week heeft KVD het met Henk Smeijsters over 'autonomie', en is er ook een bijdrage van het WF over de biografie van Jan Frans Willems. Dit was het wat ons betreft. Nog een goede avond en graag tot volgende week! -- Muziek: 0'10" High Heels – Sakamoto Sakamoto 262975 0'20" The Köln Concert – K. Jarrett K. Jarrett 810 067-2 |
