HVW – HVR

Uitz.: 26.01.09

Opn.: 22.01.09

Real.: Frank Stappaerts

Beginindicatief

--

Goedenavond luisteraar en welkom in HVW. Vandaag hebben we het over “Gestreept”, een educatieve kortfilm die Toon Mertens en Jonas Baeckeland realiseerden in opdracht van de HVV. Straks hoort u daarover Robert Voorhamme, schepen van Onderwijs van de stad Antwerpen, Martine Konings en Dirk Van Opdenbosch, die namens HVV verantwoordelijk waren voor het project. Maar we starten met “Raakpunten en verschillen, levensbeschouwelijke ontmoetingen over secularisering, migratie en de vrouw”, een programma van avondactiviteiten waaraan ook de humanistische beweging meewerkt. Bij ons hebben we Björn Siffer, namens de HVV, en Emine Özkurt, namens het Internationaal Comité. Aan haar de vraag: waarvoor staat het Internationaal Comité? Emine Özkurt:

Het Internationaal Comité is een landelijke federatie van migrantenverenigingen. Wij geven ondersteuning en begeleiding aan migrantenverenigingen. Wij willen groepen versterken door zelfstandig te werken, waardoor zij hun rechten zelf verdedigen en zich hier in onze samenleving thuis voelen. Als migrantenfederatie werken wij natuurlijk samen met verschillende groepen, culturen en levensbeschouwingen.

Nu woensdag 28 januari vindt de tweede avond plaats van een reeks “Verschillen en raakpunten. Levensbeschouwelijke ontmoetingen over secularisering, migratie en de vrouw”. Wat is de bedoeling van het project?

Het is in de eerste plaats de bedoeling om samen te zitten en te praten. Als er problemen zijn, dan is het heel verstandig om rond de tafel te zitten en te praten, en niet om in de media of op straat te gaan roepen. We kennen allemaal de problemen in Gaza momenteel, en daarom lijkt het ons zeer verstandig om in tijden van levensbeschouwelijke moeilijkheden en problemen tussen de verschillende godsdiensten op een heel serene manier te gaan praten over een aantal thema’s zoals in dit geval migratie.

Wie organiseert de reeks?

Het is een samenwerkingsverband tussen de HVV, Collectif Dialogue et Partage, het Internationaal Comité, Women vzw, het ACW Verbond Antwerpen en het Tibetaanse Instituut. Dat betekent dat we dit keer de klassieke trialoog, dat is het overleg tussen de drie klassieke boekgodsdiensten – de islam, het jodendom en het christendom –, overstijgen omdat we nu ook de vrijzinnigen en de boeddhisten mee aan tafel krijgen. Dat zijn toch twee levensbeschouwingen die sterk aan het groeien zijn in onze geseculariseerde maatschappij. Daarom hebben we gezegd: oké, laten we nu die klassieke trialoog even opentrekken naar andere levensbeschouwelijke partners.

Overmorgen woensdag is dus de tweede avond van het project, en ditmaal gaat het over migratie, migranten en volwaardig burgerschap!

Wel, het is bij volwaardig burgerschap vooral belangrijk om te praten over rechten en plichten, het gaat over geven en nemen. Het gaat over rechten, zoals het recht op werken, de vrijheid van godsdienst, de vrijheid van vereniging, maar het gaat ook over plichten hé, zoals de plicht tot het zoeken van werk, de plicht tot inburgering en de plicht tot waarden zoals het respect voor de scheiding tussen Kerk en Staat. Volwaardig burgerschap gaat eigenlijk, wat ons betreft, over verantwoordelijkheid die collectief is. Ik verwijs daarbij naar Obama’s inauguratiespeech, waarin gezegd wordt dat iedereen mee verantwoordelijk is voor de maatschappij. Niet enkel de staat, niet enkel de individuele burger, maar iedereen is verantwoordelijk. Dit verwijst een beetje naar Kennedy, die ooit zei dat een goed burger zich niet afvraagt wat zijn staat voor hem kan doen, maar wat hij voor de staat kan doen. En ik denk dat die vraag een centrale vraag is in elk migratiedebat.

En wie neemt er aan het debat deel?

De sprekers zijn Jean-Pierre Schreiber, Marie-Claire Foblets, Koen Dewulf en Mohamed El Battiui. De eerste spreker is een professor van de ULB, Marie-Claire Foblets is hoogleraar en rechtsantropoloog van de KUL. Koen Dewulf is van het Centrum Gelijke Kansen en Racismebestrijding. En de laatste, Mohamed El Battiui, is een onderzoeker aan de ULB en hij houdt zich als onderzoeker ook bezig met migrantenproblematiek.

Nu, als we het thema bekijken waarover het woensdag zal gaan, dan lijkt me het gemeenschappelijke te liggen in een afkeer van nationalisme en racisme!

Ja, er is een Libanees-Franse auteur, Amin Maalouf, die een tijdje geleden een essay heeft geschreven met als titel “Les identités meurtrières”, waarin hij zegt dat identiteiten eigenlijk meerlagig zijn. Dus iemand kan zowel een levensbeschouwing hebben als een politieke voorkeur als een etnische afkomst als een voorkeur voor een bepaald soort van lekker eten. Het zijn eigenlijk die verschillende lagen die een identiteit vormen. Amin Maalouf zegt dat als bepaalde bevolkingsgroepen zich enkel gaan richten op één aspect van die identiteit, bijvoorbeeld de godsdienst, het dan zeer gevaarlijk wordt. Immers, als men die persoon dan gaat aanvallen op dat ene aspect, dan is hij zeer snel gekwetst en gaat hij ook zeer snel radicaliseren. En dat is wat we momenteel meemaken binnen een aantal godsdiensten, dat er dus mensen zijn die aangevallen worden op hun godsdienst, het enige aspect van identiteit waarin zijn zich nog herkennen, en zij gaan dan zeer radicaal en zeer defensief reageren. En dat is zeer gevaarlijk.

Voor ons is de diversiteit in de samenleving een feit, een belangrijk feit. Het is zeker heel cruciaal. Wij geloven dat wij onze spanningen en problemen met dialoog kunnen minimaliseren of wegdoen. Wij willen niet de verschillen benadrukken, maar wel de gelijkenissen. Verschillen worden immers genoeg naar boven gehaald, niet de gelijkenissen. Daarom zijn die dialoogavonden heel belangrijk om te zien en te horen dat er niet alleen verschillen zijn, maar ook gelijkenissen tussen verschillende gemeenschappen.

Ik sta volledig achter wat Emine zegt over die verschillen, dat we die niet te veel mogen benadrukken. Paul Scheffer schrijft in zijn boek “Het land van aankomst” dat we eigenlijk te veel praten over waarden. Waarden zijn vaak heel verschillend volgens bepaalde culturen of levensbeschouwingen. Hij zegt dat we eerder moeten durven praten over normen. En normen zijn per definitie gelijk voor iedereen. Normen worden weliswaar na discussie vastgelegd, maar dan heeft iedereen zich daar ook aan te houden. En over die waarden kun je blijven discussiëren, met als resultaat een algemeen gevoel van relativiteit, een onbehagen dat momenteel in onze maatschappij leeft. Er is geen gemeenschappelijk doel. Paul Scheffer zegt dat we moeten stoppen met praten over een verdeeld verleden, maar dat we moeten praten over een gedeelde toekomst. Dat is veel constructiever en dat geeft alle burgers de kans om samen te werken, samen te werken aan één gezamenlijk project. En ook daarover gaat migratie!

Een van de vragen die in de voorstellingsbrochure gesteld worden, is: wanneer wordt een mens niet meer als immigrant ervaren, maar wel als een volwaardig burger?

Ik ben zelf een migrant. Ik ben al tien jaar hier in België en ik heb de richting Politieke en Sociale Wetenschappen gestudeerd en ook de richting Sociaal-Agogisch Werk. Door mijn opleiding en door mijn persoonlijke ervaringen heb ik wat inzicht in dat thema, in die problematiek. Iemand kan als een volwaardig burger beschouwd worden als deze persoon gelijke kansen en rechten krijgt als een gewone burger in de samenleving. Wij bedoelen hiermee gelijke kansen in het onderwijs, op de arbeidsmarkt, op alle vlakken in de samenleving.

Ik kan natuurlijk niet praten zoals Emine, want ik ben hier geboren en getogen natuurlijk. Ik kan enkel het voorbeeld aanhalen van president Kennedy. President Kennedy werd, toen hij pas kwam kijken aan het politieke firmament, aangesproken als een Europeaan met een katholieke godsdienst. Kennedy is pas aanvaard door de protestantse Amerikanen toen hij begon te praten over een gemeenschappelijk project voor alle Amerikanen, dus een project voor de toekomst. Ik denk dat dat volwaardig burgerschap is.

In het begin, als je in een land aankomt, heb je heel veel achterstanden op verschillende vlakken. Je kent de cultuur niet, de gewoonten niet, natuurlijk, je hebt misschien een diploma, maar je weet niet of het erkend zal worden. Je hebt sowieso geen gelijke kansen als een gewone burger. Daarom is het heel belangrijk dat iedereen, nieuwkomers, laatkomers, alle burgers in onze maatschappij, gelijke kansen en gelijke rechten krijgen om zich te emanciperen en te participeren aan deze samenleving.

Nu woensdag dus over migratie, migranten en volwaardig burgerschap. Waar kunnen de mensen terecht?

Deze debatavond vindt plaats in De Stroming van het ACW, ACW-Antwerpen, in de Nationalestraat 111. Mensen kunnen zich inschrijven via internet, online, en het e-mailadres is Dit e-mail adres is beschermd door spambots, je hebt Javascript nodig om dit onderdeel te kunnen bekijken of zij kunnen zich ook telefonisch inschrijven op het nummer 03 233 70 32.

En mensen die bijkomende informatie wensen, waar kunnen die terecht?

Die kunnen surfen naar de website www.ontmoetingen-rencontres.be.

MUZIEK

Waarschijnlijk, ik hoop het, heb ik net zoals jullie na het bekijken van de film eigenlijk niet in de eerste plaats zin om te spreken omdat ik die film wel indrukwekkend vind. Ik heb dat altijd na indrukwekkende films: geen behoefte om te spreken, maar om na te denken. Aan de andere kant natuurlijk is het ook zo dat dat net de bedoeling is van deze film, namelijk dat mensen misschien nog heel lange tijd na deze film nadenken en vooral ook met elkaar beginnen te praten over wat er allemaal in die film steekt. En er steekt heel wat in volgens mij! Er zitten een aantal dingen in die mij heel bekend voorkomen. De problematiek rond respect, de problematiek rond vrijheid, de problematiek rond verbondenheid en ook wel de problematiek dat dit dikwijls dingen zijn die met elkaar in conflict komen. Ik wil in de eerste plaats Toon en Jonas van harte feliciteren met wat zij hebben gerealiseerd (applaus).

Robert Voorhamme, schepen van Onderwijs van de stad Antwerpen, tijdens de officiële première van de educatieve kortfilm “Gestreept”. Martine Konings en Dirk Van Opdenbosch, jullie waren beiden, binnen de HVV, projectleider voor deze educatieve kortfilm, een film die wordt uitgebracht op dvd. Maar wat voor een film is “Gestreept”?

“Gestreept” is een film geworden die voor een groot stuk een reflectie was wat jongeren rond humanisme en vrijzinnigheid zien in een snel evoluerende samenleving. Daarom ook speelt de film perfect in op de doelstellingen die wij onszelf hadden voorgenomen, namelijk het realiseren van een film waarmee je op een actuele niet-belerende en niet-intellectualistische manier jongeren en jongvolwassenen met onze vrijzinnig-humanistische waarden kunt confronteren.

Als leerkracht zedenleer heb ik al een aantal jaren de ervaring en ook een enorme evolutie meegemaakt in de lessen levensbeschouwelijke vakken en ik heb in de loop van de tijd ook wel ervaren dat er weinig informatief geschikt materiaal was. Vandaar, van de enge hokjesmentaliteit van het lesgeven naar de pluralistische beschouwing van de verschillende levensbeschouwingen, is deze film ook een perfect uitgangspunt om, over de verschillen van de netten en levensbeschouwingen heen, te praten en te discussiëren.

En de titel van de film, “Gestreept”, waar komt die dan vandaan?

De film “Gestreept” verwijst in feite enerzijds een stuk naar het boek van Rik Pinxten, “De strepen van de zebra”, anderzijds ook naar het gegeven dat de streepjes van een zebra natuurlijk allemaal gelijklopend zijn, maar toch in wezen verschillen van elkaar. Het gaat in feite over de eenheid in verscheidenheid en het actief pluralisme dat erachter zit, de metafoor. Daarom wordt er verwezen naar de zebra. Er speelt trouwens ook een zebra mee in de film, die de rode draad vormt door het hele verhaal.

Wie maakte de film, wie speelt erin mee? Want het gaat wel degelijk om een speelfilm!

“Gestreept” is gemaakt door een productiehuis, jonge filmmakers in Brussel. De twee mensen die ervoor gezorgd hebben, de regisseurs en ook acteurs, zijn Toon Mertens en Jonas Baeckeland. Hun productiehuis heet Men With Movie Cameras.

De ploeg bestond uit jonge, enthousiaste mensen met frisse, creatieve ideeën en met een echte professionele instelling. Het boeiende aan het hele proces was dat zelfs jonge filmmakers en acteurs zelf met heel wat vragen zaten in verband met vrijzinnigheid en de waarden en normen waar wij voor stonden.

In het verhaal komen persoonlijke leefsituaties aan bod, diverse culturen worden belicht en enkele maatschappelijke problemen en levensbeschouwelijke kwesties worden belicht en zetten de kijker sowieso aan om na te denken over de verschillende thema’s. Zo heb je bijvoorbeeld de vader van het meisje in de film, die in de gevangenis zit, en de dochter, die in de les zedenleer zit en in opdracht van haar leerkracht een brief schrijft naar haar vader. Dat is een van de verschillende thema’s die in de film aan bod komen.

Verschillende bekende en onbekende acteurs hebben meegespeeld in de film. Een bekende naam is Nand Buyl, die het personage van de oudere man op zich neemt die op zoek gaat naar de zebra. Een andere bekende acteur is Raf Walschaerts, die ook een belangrijke situatie speelt en die je in beeld ziet in de film. Onbekende acteurs die ook een glansrol in de film hebben, zijn onder anderen Jana Roos, Jonas Baeckeland, Zouzou Ben Chika en Fabrice Chan, die de rollen van de allochtone spelers op zich nemen.

De film belicht tal van vrijzinnig-humanistische waarden. Hoe worden die aangebracht en over welke waarden gaat het precies?

“Gestreept” is zeker geen promotiefilm geworden voor het eigen gelijk, maar eerder een herkenbaar, speels en boeiend mozaïekbeeld over vrijzinnig-humanistische waarden zoals medemenselijkheid, solidariteit enzovoort. Vooral het leven in de dagelijkse realiteit.

Samengevat in een paar kernzinnen drukt de kortfilm het volgende uit. Menselijke waarden en het recht op zelfbeschikking komen zeker aan bod, afkeer van dogmatisme en autoritaire stelsels. Uiteraard wordt er ook een heel grote nadruk gelegd op actief pluralisme, democratie en eenheid in verscheidenheid, wat de zebra in feite symboliseert. Dit zijn duidelijk vrijzinnig-humanistische waarden die ook getuigen van een dynamische levenshouding en die kan uiteraard evolueren, die geeft zeker een goed beeld van wat vandaag als vrijzinnig-humanistische waarden aan bod kan komen en ter discussie gesteld worden.

De film is ondertussen beschikbaar op dvd. Wie hoop je met de film te bereiken? Met andere woorden, wat is de doelgroep?

De film richt zich hoofdzakelijk tot jongeren en jongvolwassenen, maar het is zeker onze hoop dat wij met de film letterlijk iedereen kunnen bereiken. Het is trouwens hoopgevend dat zelfs leraars godsdienst de film reeds gebruiken in hun les. Dus dat is toch heel positief.

Als leerkracht zedenleer, weliswaar in de basisschool, denk ik dat vast en zeker in het secundair onderwijs deze film een belangrijke aanzet kan zijn om de morele waarden te benaderen vanuit de film. Volgens mij kunnen de doelstellingen die bijvoorbeeld in het leerplan niet-confessionele zedenleer staan, zeker aan de hand van de film doorgesproken kunnen worden en kan men daarmee bezig zijn. Anderzijds is mijn ervaring ook dat vanuit samenwerking met de verschillende andere levensbeschouwingen deze film zeker ook aan bod kan komen. Ook bij jonge ouders en verschillende jongerengroepen denk ik dat dit zeker een stilstaan kan zijn bij belangrijke thema’s zoals beroven van vrijheid, euthanasie en maatschappelijke evoluties binnen onze maatschappij.

Ik vind het heel belangrijk dat vrijzinnige organisaties het nodig hebben gevonden om hierover een film te laten maken waarvan ik denk dat hij moet dienen om als inleiding te worden gebruikt voor discussie, voor gesprek, in alle mogelijke fora. Niet enkel onder vrijzinnigen, niet enkel in de lessen niet-confessionele zedenleer, maar overal, met de grootst mogelijke openheid. Ik ben daar heel trots op. Want ik was als vrijzinnige een beetje treurig over onze positie als vrijzinnige en humanistische organisaties in deze wereld van verandering, waar iedereen meent dat hij het voor het zeggen heeft – meestal niet op de juiste manier, niet op de juiste toon, en waar dit leidt tot verkramptheid. Ik vind al lang dat vrijzinnigen hierin een cruciale rol te spelen hebben. Een cruciale rol die de juiste toon moet helpen zetten, met respect voor iedereen, met de bedoeling om tot vrijheid van gedachten te komen, met de bedoeling om op die manier een vorm van gebondenheid onder mensen te creëren. En dus, wat er hier vandaag gebeurt, is niet, zoals jullie allemaal waarschijnlijk ook vinden, een zeer aangrijpende film, maar ik ben daar emotioneel ook erg door geraakt omdat ik voor het eerst sinds lang de vrijzinnige organisaties een stap zie maken die mij moed geeft voor de toekomst in deze samenleving.

Robert Voorhamme tijdens de voorstelling van de film, en voordien hoorde u Martine Konings en Dirk Van Opdenbosch. De dvd “Gestreept” kost 7,5 euro en is te bestellen via ons redeactieadres. En daarmee zijn we aan het eind van HVW. Samenstelling en presentatie waren van FS. De tekst van dit programma kun je bestellen bij de Humanistisch-Vrijzinnige Vereniging, Lange Leemstraat 57, 2018 Antwerpen. Tel.: 03 233 70 32. Over enkele dagen vind je de tekst ook op www.h-vv.be. Volgende week zijn we er weer.

Muziek:

10”          High Heels – Sakamoto                                  Sakamoto                           262975

1’10”        Bukra – R. Abou-Khalil                                   R. Abou-Khalil                     MMP170889 2