| Erasmusproject - Wannes Van de Velde |
|
HET VRIJE WOORD – HVR
Uitz.: 02.11.09
Opn.: 29.10.09
Real.: Frank Stappaerts
Erasmusproject / Wannes Van de Velde
Spotje
Voor meer
De Humanistisch-Vrijzinnige Vereniging, dus het HVV houdt zich bezig met
zingeving, kritisch omgaan met
We weten allemaal dat
de sociaalculturele sector min of meer in crisis verkeert. Vertaalt zich dat
ook naar de HVV?
Het is in elk geval wel belangrijk dat we opnieuw naar de essentie kijken
en ons toch ook afvragen wat het humanisme nu inhoudt. In het algemeen is er
nood aan meer duidelijkheid over de werking en de betekenis van de vele verschillende
humanistische organisaties. Ook vanuit de subsidiërende overheid wordt er wel de
vraag gesteld om al die bestaande werkingen beter te verspreiden, meer
doelgroepen te betrekken en dat hedendaagse humanisme vorm te geven. Wij
proberen ook meer aandacht te geven aan het traditionele humanisme en dit te
interpreteren naar de 21ste eeuw. Zo zorgen we toch wel voor een vernieuwing en
een laagdrempelige manier om dat humanisme aan te reiken.
Nu, als je zegt het
klassieke humanisme, en je wilt daar ook een breed publiek mee bereiken, dan
dient zich toch wel een heel mooie gelegenheid aan. Erasmus, 500 jaar “Lof der
Zotheid”… Hoe gaan jullie daarop inspelen?
In 2011 is het inderdaad 500 jaar geleden dat Erasmus zijn baanbrekende
werk “Lof der Zotheid” heeft geschreven. Op dit moment is het boek, op de Bijbel
na, ook het meest vertaalde werk ter wereld. Dat is toch heel wat. En Erasmus
is een van die eerste belangrijke humanisten. Dus wij willen daar zeker op
inspelen. Daarom zorgen wij voor allerlei verschillende activiteiten in het
kader van 500 jaar “Lof der Zotheid”.
Je gaat dat niet alleen
doen, je gaat dat doen in samenwerkingsverband!
Het is de bedoeling dat we verschillende samenwerkingsverbanden opstarten.
Ik heb al een initiatief genomen om in Nederland contact op te nemen met enkele
humanistische organisaties. Zij willen zelf ook niet liever dan Erasmus opnieuw
in de belangstelling brengen en in 2011 meerdere publieksactiviteiten daarover organiseren.
Dus dat gaat wel goed. Het is een sneeuwbaleffect, zo kun je het wel noemen.
Je wilt ook vooral jongere
generaties boeien, jongere generaties aantrekken. Daarvoor had je een
essaywedstrijd op stapel staan!
De bedoeling is de “Lof der Zotheid” van de 16de eeuw te actualiseren en te
herinterpreteren naar de 21ste eeuw. Om dus terug naar die bron te gaan en ook
met jongvolwassenen samen te werken, lanceren we een essaywedstijd, maar voor
jong en oud. Iedereen is daarvoor welkom, maar vanaf 16 jaar. En de titel luidt
“500 jaar ‘Lof der Zotheid’/Draait de wereld door?” De tekst mag 3 500 woorden bevatten en zou ingezonden moeten
worden vóór 1 februari 2010. En dat kan via
Dit e-mail adres is beschermd door spambots, je hebt Javascript nodig om dit onderdeel te kunnen bekijken
. Er zijn
prijzen te winnen: een hoofdprijs van 500 euro, 300
euro, 200 euro. Het winnende essay zal gepubliceerd
worden in Het Vrije Woord, in de Echt-Krant, op de websites, ook op de
columnpagina van deBuren. Een extra publicatie kan ook mogelijk zijn. De jury
bestaat uit Herr Seele, Monika Van Paemel, Dorian Van der Brempt, Johan
Sanctorum en Annelies Verbeke. Nu, we denken er ook aan om de prijs uit te reiken
op een speciaal georganiseerd Satirefestival. Daarvoor zijn de plaats en het
programma nog niet bekendgemaakt, maar dat volgt later wel. Tips en ideeën daarvoor
zijn ook zeker welkom, want we willen ook niet zomaar iets organiseren om te
organiseren! Er is tegenwoordig zoveel te doen en daarom lijkt het ons juist
interessant om initiatieven te bundelen, om eventueel verschillende organisaties
samen te brengen en mensen vrij te laten om ons daarover te contacteren.
We hebben het al de hele tijd over Erasmus
en zijn meest bekende boek “Lof der Zotheid”,
maar waarover gaat dat boek? Wat is eigenlijk de concrete inhoud van dat boek?
“Lof der Zotheid” is een van de bekendste werken uit de renaissance,
geschreven door Desiderius Erasmus. Van 1466, dat is nog wat onduidelijk, zijn
geboortedatum, maar toch eind 15de en begin 16de eeuw. Het is een satire die in
1511 werd gepubliceerd. Erasmus schreef het werk in het Latijn nadat hij op
reis was geweest van Italië naar Engeland. Dus onderweg, tijdens die reis te
paard, heeft hij dat werk geschreven ter ere van zijn vriend Thomas More in
Londen, bij wie hij dan ook een week later op vakantie verbleef. Hij liet het
dan in 1511 in Parijs publiceren. Dat geeft ook zo weer te kennen dat Erasmus een
van de eerste Europeanen was. Hij reisde heel veel. Nu gaan wij gemakkelijk met
de TGV naar hier en daar, maar bij hem was dat dus allemaal te paard, met zijn
boeken op zak. Onderweg zal hij heel wat inspiratie hebben opgedaan. Met “Lof
der Zotheid” geeft hij bij monde van de Zotheid te kennen dat er allerlei
menselijke dwaasheden zijn en dat het tijd is om die aan de kaak te stellen. Nu,
voor hem was dat wel niet zo evident in die tijd om zomaar kritiek te uiten op
pausen, op kerkelijke autoriteiten, maar evengoed op de elite, op iedereen die
zomaar denkt van: ja, ik heb hier de wijsheid in pacht. Hij durfde ook niet
vanuit zijn eigen persoon te spreken, hij doet dat met de mond van de Zotheid.
Hij laat zich als humanist uit over geleerdheid, over opvoeding, oorlog en
vrede, kerk en kunst. Verschillende thema's die aan bod komen, zijn: etiquette,
pedagogie, hoe om te gaan met filosofie, theologie, literatuur, journalistiek.
Het gaat heel ver. Hij drijft dus de spot met een zekere misplaatste ernst waartoe
de meeste mensen, ongeacht het beroep, geneigd zijn. Af en toe met een neiging
tot geldingsdrang of uit een zekere angst, ik weet het niet, om over andere
mensen te oordelen. Hij kaart die menselijke zwakten aan. Hij laat toch
uitschijnen dat dat niet allemaal even nodig is en dat we toch met een zekere
lichtheid of een beetje gezonde zotheid toch wat positiever tegenover de dingen
kunnen staan.
Erasmus en zijn “Lof der
Zotheid” opnieuw in de belangstelling brengen, actualiseren ook. Je had het al
over de essaywedstrijd, maar er zijn ook andere dingen waaraan je denkt om dat te
actualiseren!
Er zijn veel mensen die het boek wel kennen of er toch al zeker over
gehoord hebben. Door allerlei publieksactiviteiten, die heel verscheiden kunnen
zijn – van lezingen over debatten tot zelfs comedy – maken we promotie en maken
we ook de titel bekend, dat 500-jarige bestaan bekend. En evengoed dit
interview, dat is ook een manier om dit werk te benadrukken. We hopen toch ook
op die manier belangstelling te krijgen. We denken ook aan een hedendaags pamflet,
of het uitbrengen van een nieuwe “Lof der Zotheid”. Vraag is nu nog welke
schrijver daarvoor bereid is, of tenminste geïnteresseerd, om dergelijke
uitdaging aan te gaan. De inhoudelijke thema's van het werk blijven zeer
actueel en zeer interessant voor de ontwikkeling van een kritische houding. Er
wordt nu ook een lessenpakket samengesteld. De ideeën reiken ver. Het hangt er
ook een beetje van af wat mensen zelf geïnteresseerd zijn om te doen. Zo kunnen
we allerlei activiteiten daarrond organiseren. Dan gaat het ook meer over die maatschappelijke
reflectie van het boek. Het kritisch-zijn, gezagsargumenten doorprikken, met allemaal
dat vleugje humor. Zoals Erasmus dat ook deed. “Lof der Zotheid” ontregelt ook.
Het is geen zelfcensuur of mikken naar een consensus . Het is ergens weerstand
bieden, een manier van leven bevragen, gelaagde verhalen, de lezer, of zelfs
luisteraar of toeschouwer – want er is ook iemand die al een voorstel heeft
gedaan voor een theaterproductie –, dat geeft ons allemaal de kans om de grenzen
te verleggen, open te breken en te zien van: er zijn wel verschillende manieren
om in het leven staan, zonder hypocrisie natuurlijk. Dit maakt ons toch
“gelijk” in het verschillen van elkaar. Dat vind ik dan ook persoonlijk zo mooi
aan het gedachtegoed van Erasmus, zijn houding van actief pluralisme, redelijkheid en verdraagzaamheid. Dat komen
we ook allemaal tegen bij de hedendaagse humanisten. Dus daarom ook dat die 500
jaar veraf lijken, maar dat is niet helemaal zo. Die heersende wantoestanden die
Erasmus heeft willen bekritiseren, zijn er nu nog. Wat hij aanprijst, is
intellectuele eerlijkheid, oprechtheid, vredelievendheid, een zekere
waarheidsliefde ook. Het is niet alleen zijn spotschrift of zijn sarcastische
schranderheid die hem beroemd hebben gemaakt, en ook een van de eerste bekende Europeanen,
maar het is meer zo die ernst en zijn naar waarheid zoekende geest. Daarom ook
dat Erasmus bijna een handelsmerk is geworden. Hij heeft ook zoveel gereisd en
zoveel geschreven, hij heeft zelfs zijn eigen beroemdheid georkestreerd. Zijn
geschriften zijn allemaal goed bewaard gebleven, want: ‘amai, dat is toch wel
bijzonder, een brief van Erasmus krijgen, wah! Dat moeten we goed bewaren’. Zo
is dat allemaal heel goed bijgehouden door griffiers, zelfs stedelijke
besturen. Nu zelfs ook in Rotterdam, waar men hem de erkenning heeft gegeven
van “grootste Rotterdammer”. Er zijn ook veel steden die Erasmus naar zich
toeëigenen, van: hij heeft toch bij ons gewoond en geleefd. Zelfs in België, waar
hij tot de elfde grootste Belg is verkozen in het televisieprogramma van “De
Grootste Belg”. Dus ja, hetgeen hij ons toch allemaal wil meegeven en wat we
dan misschien zouden kunnen onthouden, is dat we het leven niet altijd al te
serieus hoeven op te vatten. Dat een gezonde zotheid de zaken doet relativeren.
En dat verdraagzaamheid en eerlijkheid kernbegrippen zijn die we evengoed
dagelijks in werk en privé moeten kunnen toepassen.
Dus wat dit project
betreft, kan het nog allerlei kanten uit. En zoals ik zei, we hoeven niet
allerlei te organiseren om toch maar weer wat extra aan te bieden. Het mag van
iedereen zelf uit komen. Het staat vrij om suggesties te doen, om samenwerkingen
op te starten. Of wij kunnen zelfs financiële of logistieke ondersteuning aanbieden.
Dit dus voor het komende jaar, 2010, maar dus ook vooral voor 2011, het 500-jarige
bestaan. De essaywedstrijd is daar een eerste aanzet toe. Dus voor iedereen die
geïnteresseerd is, inzenden kan tot 1 februari 2010. Men mag mij altijd contacteren
voor vragen of bedenkingen daarover. En er is ook de website www.lofderzotheid.eu. Die .eu is ook
dat internationale, onder andere met Nederland. Maar ja, we gaan ook niet
helemaal Erasmus kunnen nareizen, maar we proberen toch enigszins wel hem de
juiste erkenning te geven.
Tot zover nog Patricia
Van De Velde over HVV en het Erasmusproject.
MUZIEK
‘Ik ben religieus, maar niet gelovig’, zegt Wannes Van de Velde. ‘Ik
bedoel: een God hoeft voor mij niet. Voor mij is de mens de kern van alle
kansen en mogelijkheden, van tederheid, creativiteit, affectie en ontroering.
Het religieuze aspect in dat humanisme ligt volgens mij verankerd in de binding
met anderen, de ontdekkingstocht in de geest en het onderzoek naar het mysterie
dat dit leven is. In die zin heb ik dankzij de ziekte die religieuze
gevoeligheid uitgediept. Als de dood zo nabij is, wordt het mysterie
bevattelijker. Niet dat ik het mysterie ontrafelde of de zin van het leven
plots begreep hoor, dat niet. Ik denk trouwens dat het leven op zich geen zin
heeft. Die geef je er zelf aan, als een soort wraak op dat zinloze bestaan.’
MUZIEK
‘Ik heb geen enkele moeite met mystiek, maar wel met een God’, zegt Wannes Van
de Velde. ‘Ik moet geen god die al eeuwen bloed drinkt. Er zijn onschuldige
volkeren geofferd op het altaar van allerlei goden. Daarom keer ik me van hem
af. Ik geloof trouwens niet dat echte mystiek behoefte heeft aan een God. Geef
mij maar een mens die zich bezighoudt met zijn eigen geestesleven, die zich
vragen stelt over zijn taken en plichten, over zijn verhouding tot anderen en
tot de wereld. Dat is een religieuze mens, al respecteer ik natuurlijk wel
mensen die in God geloven als dat de manier is om hun menselijkheid uit te
bouwen. Religie is iets wat mensen tot een gemeenschap kan samenbrengen, en
daarin geloof ik wel, in de gemeenschap van de mensen.’
MUZIEK
Tot zover nog Wannes Van
de Velde, die, nu bijna een jaar geleden, overleed. Daarmee
zijn we aan het eind van HVW. Samenstelling en presentatie waren van FS. De
tekst van dit programma kun je bestellen bij de Humanistisch-Vrijzinnige
Vereniging, Lange Leemstraat 57, 2018 Antwerpen. Tel.: 03 233 70 32. En over
enkele dagen vind je de tekst ook op www.h-vv.be.
Volgende week is er een bijdrage van het VF
over Gerlinda Swillen en heeft KVD het over “Bevroren beeld”.
Dit was het wat ons betreft.
Nog een goede avond en graag tot volgende week!
Muziek:
10” High Heels – Sakamoto Sakamoto 262975
3’ De Inquisitie – W. Van de Velde W. Van de
Velde 838 762-2
3’56” Ketter onder de maan – Groep W. Van de
Velde W. Heynen/ W. Van de Velde GRANOTA 0910
15” Ouverture man in de stad – Groep W. Van
de Velde W. Heynen GRANOTA 0110
|
