| Andere kerkfinanciering: het debat is eindelijk geopend |
|
De uitspraken van aartsbisschop Léonard over AIDS als immanente gerechtigheid, laten we voor zijn rekening. Veel belangrijker is het feit dat het debat over een eerlijker financiering van de levensbeschouwingen in België eindelijk op gang is gekomen. De Humanistisch-Vrijzinnige Vereniging (HVV) heeft een aantal voorstellen.
De huidige regeling is het resultaat van een historisch compromis, dat
dateert uit een periode dat de katholieke kerk nog een quasi-monopolie
had op geloof. Bovendien is het een anachronisme dat de Belgen nog
steeds herstelbetalingen doen voor de confiscatie van kerkgoederen door
Franse revolutionairen in de 18de eeuw. Het systeem is dus historisch
gegroeid, maar er is geen enkele reden meer om dit voorbijgestreefde
model aan te houden.
De katholieke kerk is in crisis. Na de aanhoudende onwetenschappelijke beweringen van allerlei bisschoppen en kardinalen over thema’s als condoomgebruik, homofilie, pedofilie en abortus, is de malaise van het kindermisbruik binnen de kerk voor velen de druppel die de emmer doet overlopen. Er is duidelijk iets mis met het instituut, en niet met haar basis. Beiden vervreemden van elkaar. Daarom moeten we dit cruciale moment aangrijpen om grondig na te denken over de financiering van dat instituut en, bij uitbreiding, over de financiering van alle levensbeschouwingen in België. Want dat systeem zit niet eerlijk in elkaar. Zo is de Rooms-Katholieke Kerk de enige levensbeschouwing die gefinancierd wordt op basis van het aantal inwoners – per 3000 inwoners kan er een parochie worden opgericht – en niet op basis van haar reële sociologische basis. Ongeveer 81,8% van de middelen die de verschillende overheden besteden aan levensbeschouwingen, gaan naar de katholieke kerk. Als we de financiële middelen voor pensioenen en patrimonium mee verrekenen, komen we aan een percentage van 85,8%. Ondanks de sociologische realiteit die leert dat het aantal katholieke gelovigen veel en veel lager ligt. Het is een fundamentele schending van het gelijkheidsbeginsel dat één levensbeschouwing wordt gefinancierd op basis van loutere bevolkingsaantallen, terwijl andere levensbeschouwingen hun werkingsmiddelen verkrijgen op basis van een afdoend aantonen van aanwezigheid in de samenleving. Maar wie het systeem goed analyseert, ziet nog meer fouten. Zo kan men vaststellen dat momenteel vier strekkingen van het christendom worden gefinancierd: de katholieke, de protestantse, de orthodoxe en de anglicaanse. Maar ondertussen dwingt men de moslims wel om zich te organiseren binnen één Moslimexecutieve, met alle problemen vandien. Iedereen weet immers dat er binnen de islam ook meerdere rechtsscholen bestaan en dat het ook al niet erg botert tussen de Marokkaanse en Turkse moslims in die Executieve. Dezelfde situatie kan zich voordoen bij de boeddhisten, waaraan nu gevraagd wordt om één Raad te vormen, terwijl de Mahayana- en de Theravadastrekking toch uiteenlopende boeddhismen belijden.Tot daar de analyse. De Humanistisch-Vrijzinnige Vereniging (HVV) heeft een constructief voorstel uitgewerkt dat moet leiden tot een eerlijkere en maatschappelijk zinvollere manier van financiering van onze levensbeschouwingen. Wij stellen voor om de toetsing van de sociologische realiteit van de denominaties die om erkenning vragen zesjaarlijks te organiseren, ter gelegenheid van de gemeenteraadsverkiezingen. Bij deze verkiezingen kan elke inwoner, onder de bescherming van het kiesgeheim en met de garantie van volledige anonimiteit, te kennen geven tot welke levensbeschouwing hij of zij zich bekent. Op grond van de uitslag van dit plebisciet wordt het bestaande subsidievolume voor de bedienaren van de erediensten, de morele consulenten,… en voor de temporalia (gebouwen en werkingsmiddelen) herverdeeld tussen de verschillende levensbeschouwingen voor een periode van zes jaar. Van elke levensbeschouwing wordt wel een minimale representativiteit geëist. Hiervoor kan je een kiesdrempel inbouwen. Wij voorzien ook een mogelijkheid om blanco te stemmen, zodat de burgers die menen dat levensbeschouwing een strikte privé-zaak is waaraan de overheid niet moet meebetalen, ook een stem hebben. De globale subsidiepot wordt dan verminderd met het percentage blancostemmen. Op die manier kan de overheid het bespaarde geld investeren in sociale doeleinden die zij eveneens nuttig acht. Deze oplossing maakt een compromis tussen zij die vinden dat levensbeschouwing strikt privé is en dus geen overheidssteun verdient en zij die menen dat de overheid levensbeschouwingen wel mag subsidiëren, op voorwaarde uiteraard dat Kerk en Staat gescheiden functioneren. Wij denken dat dit systeem ook veel praktischer in elkaar zit dan het huidige. Het wordt immers steeds duidelijker dat de huidige politiek van erkenning op haar eigen grenzen zal vastlopen. Elke erkenning van een nieuwe godsdienst of niet-confessionele gemeenschap geeft vandaag aanleiding tot gevoelige meeruitgaven voor de overheden en voor praktische ongemakken. Want naast de financiële kost van het personeel, de gebouwen en de werkingsmiddelen, moeten er ook steeds nieuwe en moeilijkere afspraken gemaakt worden over de verdeling van de zendtijd door derden op radio en tv. En moeten de officiële scholen op zoek naar leerkrachten en lesruimte om aan het grondwettelijk recht van de leerlingen die vragen om onderwezen te worden in één van de erkende levensbeschouwingen tegemoet te komen. Hilde Kieboom verklaarde gisteren nog: “Het hart van de kerk is belangrijker dan haar structuur”. Wij treden haar daarin bij. Laat ons samen nadenken over nieuwe structuren en elke oprechte levensbeschouwing en op de eerste plaats haar aanhangers de kans geven zich te ontplooien.
Björn Siffer
|
